Pablo Pıcasso'nun La Familia De Saltimbanques eseri ile Rainer Maria Rilke'nin 5.Duino Ağıtı'nın imgesel ilişkileri

Abstract

Eser, varoluşumuza dair sorularımızın hemen tümü gibi yanıtından emin olmadığımız, bir bakıma bir yanıt bulmak maksadıyla sormadığımız bir sorudur. Soru ve imge arasında sonsuzca yinelenen diyalektik ise eserin varlığını kalıcı kılar. Bu çalışma kalıcılığı ve evrenselliği açıkça kabul görmüş iki başyapıt olan Picasso'nun "Akrobatlar Ailesi" resmi ile Rilke'nin "Beşinci Duino Ağıtı" arasındaki imgesel ilişkiyi konu alır. Pablo Picasso (1881-1973) kübizmden modernizme kadar sürekli bir araştırma ve değişim içinde üretim yapmıştır. İlk klasik döneminden sonra kübizm, soyut sanat, ekspresyonizm ve hatta sürrealizm akımları içinde değerlendirebilecek eserler vermiştir. İspanyol ressam Picasso'nun 1901-1906 yılları arasındaki üretimleri sanatçının mavi ve pembe dönemini kapsamıştır. Her iki dönemde de konular toplumun alt tabakası olarak görülen kesimlerinden (sirk oyuncuları, palyaçolar, soytarılar, sokak sanatçıları) seçilmiş fakat giderek mavi dönemin boğucu havası, yerini ahenkli pembe pastel tonlara, ışığın belirgin kullanımına bırakmıştır. Pembe döneminin başyapıtı 1905 yılında gerçekleştirdiği La Famille De Saltimbanques (Akrobatlar Ailesi) ismini taşır. Sanatçı gezgin cambaz ailesi ve mensuplarını konu edindiği bu resmini tamamlama sürecinde, dönemin pek çok sanatçılarının uğrak yeri olan 'Gezici Medrano' sirkine düzenli olarak giderek sayısız etüt yapmıştır. Kentin sokaklarında hünerlerini sergileyen gezici cambazlar aynı dönemde Paris'te bulunan Alman lirik şairinin önde gelen şairlerinden Rainer Maria Rilke'nin (1875-1926) de gözlem alanına girmiştir. Bu ortak gözlemler iki sanatçının farklı alanlarda birer başyapıt üretmesine vesile olmuştur. Ancak bu çalışma Rilke'nin modern şiire yön veren "Duino Ağıtları"nı tamamlamasındaki en önemli etken "Akrobatlar Ailesi" resmi olduğunu ortaya koyan bir araştırma olmuştur. Rilke'nin ilk olarak bir galeride gördüğü Picasso'nun bu eserinden aldığı ilham "Beşinci Ağıt" ın ortaya çıkışındaki en önemli etken olmuştur. Çalışmanın ana amacı farklı semiyotik alanlarda ortaya çıkan bu iki başyapıtın karşılaştırmalı bir incelenmesini yapmaktır. Bu incelemede ağırlıklı olarak kullanılan imgelerin ilişkisi üzerinden gidilmiştir. Her iki sanatçının bu ortak imgelere kimi zaman paralel kimi zaman bağımsız biçimde yaklaştığı görülmüştür. Nihai olarak burada gösteri sanatçılarından, plastik sanatlara ve oradan edebiyat alanına uzanan zincirleme bir etkileşimden söz etmek mümkündür. Genç Picasso erken döneminde yüksek bir yoğunlaşma haliyle ürettiği bir resimle (Akrobatlar Ailesi) ustalık evresindeki ozan-şair Rilke'ye yapıtını (Duino Ağıtları) tamamlayabilmesi için ilham olmuştur. Kullanılan imgeler bakımından, sanatçıların iç dünyalarını açımlayan ve dış dünyaya bakışlarını, algılamalarını yansıtan bu iki eser, modern sanat tarihi boyunca yorumlara ve çalışmalara konu olmaya devam etmektedir.