14. ile 17. yüzyıllar arasında Avrupa ve Japonya görsel sanatlarında ölüm teması

Abstract

Bu tez çalışması, 14. ve 17. yüzyıllar arasında Avrupa ve Japonya'da sanat alanında ortaya çıkan ölüm temsillerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Ölümün yalnızca biyolojik bir son olarak değil, aynı zamanda inanç sistemleri, kültürel değerler ve estetik anlayışlar çerçevesinde şekillenen çok katmanlı bir anlatı alanı olduğu varsayımından hareket edilmiştir. Bu bağlamda çalışmada, Hristiyanlık etkisindeki Avrupa ikonografisi ile Budist düşünce merkezli Japon anlatımları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar ele alınmıştır. Araştırmada nitel çözümleme yöntemi benimsenmiş, tarihsel kaynaklar ile görsel temsiller içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Avrupa sanatında "Danse Macabre", "Memento Mori" ve "Vanitas" gibi temalar, ölümün bireysel sonluluğuna ve ahlaki uyarı işlevine dikkat çekerken; Japon sanatında "kusōzu", "Raigō" ve "Seppuku" gibi temsiller, ölümün döngüsel yapısını, arınmayı ve onuru öne çıkaran bir estetik sunar. Özellikle kadın bedeni etrafında gelişen "Death and the Maiden" ve "kusōzu" temaları, çürüme ve geçicilik kavramları üzerinden kültürel bakış açılarının farklılaşmasını yansıtır. Çalışmanın sanatsal üretim kısmında ise kadın bedeni, edilgen bir nesne olarak değil, dönüşüm potansiyeli taşıyan bir özne olarak kurgulanmış; ölüm, biçimin kaybı değil, soyut bir düzleme geçiş olarak yeniden yorumlanmıştır. Sonuç olarak bu tez, ölümün iki farklı coğrafyada nasıl temsil edildiğini karşılaştırmalı bir bakışla analiz etmiş; dini, kültürel ve estetik kodların görsel dile nasıl dönüştüğünü ortaya koymuştur. Ölüm, bu çalışmada bir bitiş değil, dönüşüm ve yeniden yapılanma alanı olarak ele alınmaktadır.