Türkiye özel ortaöğretim alanının yapısal tarihi, sınıfsal ve kültürel karşılaşmalar: İstanbul Çekmeköy örneği

Abstract

Bu çalışma, Türkiye'de son yıllarda özel okullaşma oranlarındaki artışı ve bu süreçte belirginleşen sınıfsal-kültürel çeşitliliği, Pierre Bourdieu'nün alan, habitus, sermaye ve diğer kavramları ekseninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bu alanın tarihsel temelleri, yapısal dönüşümleri ve kamusal eğitimden özerkleşmesini ele almakta ve özel öğretim alanını, veli, öğrenci, öğretmen ve idarecilerin stratejik mücadelelerine sahne olan bir karşılaşma mekânı olarak incelemeyi hedeflemektedir. Özel ortaöğretim alanına/alt-alanına odaklanan araştırma, bir yandan kamusal eğitimden özerkleşen bu alt alanın kültürel sermaye dolaşımı, devlet-piyasa ilişkileri ve sınıfsal hiyerarşilerle eklemlenme biçimlerini incelerken; diğer yandan eyleyicilerin sınıfsal yeniden üretim ve ayrım stratejilerini nasıl performe ettiklerini İstanbul/Çekmeköy'deki saha verileri üzerinden ortaya koymayı hedeflemektedir. Türkiye'de özel ortaöğretimi, farklı kültür ve sınıf konumlarının eğitim pratikleri, strateji ve taktiklerinin izlenebileceği bir alan/alt alan olarak inşa etmeyi hedefleyen, bu çalışma iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısım özel ortaöğretim alt alanının, devlet, siyaset, ekonomi, din, kamusal öğretim gibi alanlardan özerkleşmesini, eğitim alanında etkili olan sermayelerin konfigürasyonunu, kültürel sermayenin niteliği ve değişimini ele almaktadır. Çalışmanın ikinci kısmı ise eyleyicilerin alan stratejilerini odağına almakta ve özel okulları eyleyicilerin toplumsal-sınıfsal yeniden üretim ve ayrım stratejilerini hayata geçirdikleri, nesnel sınıf konumları, kültürel ideolojik aidiyetler, beklentiler ve yükümlükler matrisinde şekillenen performatif bir düzlem olarak incelemektedir. Çalışmanın ikinci kısmı aynı zamanda, saha verilerinden hareketle özel ortaöğretim kurumlarındaki veli, öğrenci, idareci ve öğretmen gibi eyleyicilerin alan stratejileriyle bağlantılı olarak mikro etkileşimlerini ve birbirlerine karşı kullandıkları veya kullanmak için hazır tuttukları kozları, taktikleri ve hileleri ortaya koyma iddiası taşımaktadır.