Seramik üretimindeki kusurların sanatsal çalışma kapsamında değerlendirilmesi

Abstract

Bu tez çalışması, seramik üretiminde "kusur" olarak tanımlanan teknik aksaklıkların, çağdaş sanat bağlamında nasıl estetik ve kavramsal bir potansiyele dönüştürülebileceğini araştırmaktadır. Seramiğin tarihsel olarak işlevsellik ve teknik doğruluk ekseninde konumlanan bir üretim disiplini iken, 20. yüzyıldan itibaren bir sanat pratiğine evrilmesi, malzemenin ve süreçlerin yeniden yorumlanmasını da beraberinde getirmiştir. Bu dönüşüm içinde, üretim sırasında oluşan kırılma, çatlama, deformasyon, lekelenme, soyulma ve benzeri hataların yalnızca önlenmesi gereken sorunlar değil, aynı zamanda düşünsel ve biçimsel anlatımın bir parçası olarak da değerlendirilebileceği fikri merkeze alınmıştır. Tez iki temel eksen üzerinden yapılandırılmıştır. İlk eksen, seramik üretim sürecinde ortaya çıkan kusurların teknik bağlamda sınıflandırılması ve neden-sonuç ilişkileriyle değerlendirilmesini kapsamaktadır. Çamur hazırlama, sırlama, kurutma, pişirim ve soğutma gibi üretim aşamalarında oluşabilecek kusurlar teknik terimlerle ele alınmış; ancak bu kusurların aynı zamanda dönüştürülebilir ve estetikleştirilebilir nitelikte olduğu vurgulanmıştır. İkinci eksen ise, bu kuramsal çerçevenin çağdaş sanatın eleştirel yönelimleriyle ilişkilendirildiği düşünsel ve estetik yorumlara dayanmaktadır. Kavramsal düzeyde, tez kusur kavramını yalnızca teknik bir eksiklik olarak değil; belleği, rastlantıyı, emeği ve zamanın izlerini taşıyan çok katmanlı bir estetik öğe olarak konumlandırır. Bu bağlamda wabi-sabi estetiği, kintsugi felsefesi, Baudrillard'ın simulakr kavramı, Benjamin'in "aura"sı, Danto'nun sanat nesnesi anlayışı ve Deleuze'ün katmanlı yapı düşüncesi, seramik kusurlarının yeniden yorumlanmasında önemli teorik dayanaklar olarak değerlendirilmiştir. Sanat tarihine ve çağdaş seramik pratiğine yön veren çeşitli sanatçı yaklaşımları da tez kapsamında incelenmiştir. Bu sanatçılar, deformasyonları, yüzey kusurlarını ve yapısal aksaklıkları yalnızca estetik bir biçim olarak değil; kimlik, bellek, doğa ve aidiyet gibi görüşleri sorgulayan kavramsal araçlar olarak kullanmaktadır. Çatlama, akma, kırılma gibi kusurlar bazı sanatçılarda doğaçlama bir biçim anlayışını beslerken, bazı sanatçılarda bu kusurlar kültürel kırılganlıkları görünür kılan bir dilin parçası hâline gelmiştir. Tez kapsamında geliştirilen kuramsal çerçeve, seramik üretimindeki teknik süreç ile çağdaş sanatın kavramsal yönelimleri arasında bir bağ kurmayı amaçlamaktadır. Kusur, bu çalışmada yalnızca biçimsel bir bozulma değil, aynı zamanda düşünsel bir müdahale, üretim sistemine dair eleştirel bir duruş ve sanatsal bir ifade biçimi olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda seramik, artık yalnızca teknik doğrulukla tanımlanan bir üretim alanı değil; rastlantı, kusur ve müdahale üzerinden kendini var eden bir sanat pratiği olarak yeniden düşünülmektedir. Sonuç olarak, bu tez kusurla çalışmayı bir estetik strateji ve eleştirel tutum olarak önermekte; sanat seramiğinde teknik süreç ile düşünsel üretim arasındaki sınırları bulanıklaştırarak yeni ifade biçimlerine olanak tanımaktadır. Kusur, burada yalnızca sonuç değil; dönüşümün, anlatının ve özgünlüğün başlangıç noktasıdır.