Havalimanı terminal binalarında taşıyıcı sistem ve form ilişkisindeki gelişim

Abstract

Havalimanı terminal binaları, yalnızca ulaşım altyapısının önemli bir bileşeni olmakla kalmayıp, aynı zamanda çağdaş mimarlığın teknolojik ve biçimsel olanaklarını yansıtan simgesel yapıları olmuşlardır. Geniş açıklıkların geçilmesi, yoğun insan sirkülasyonunun karşılanması ve mekânsal süreklilik gereklilikleri gibi işlevsel ihtiyaçlar; bu yapı tiplerinde taşıyıcı sistemlerin seçiminde belirleyici rol oynamaktadır. Bu bağlamda, mimari form ile taşıyıcı sistem arasında kurulan ilişki hem yapının strüktürel performansını hem de estetik değerini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın ilk bölümünde araştırma konusunun amacı, kapsamı, yöntemi detaylı bir şekilde açıklanmış olup, sonrasında havalimanı terminal binaları ile ilgili literatürde yer alan çalışmalar derlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, havalimanı terminal binalarının tarihsel süreçteki gelişimi başlığı altında ilk olarak, havalimanı ve havalimanı terminal binalarının tanımları ve genel özellikleri hakkında bilgilere yer verilmiş sonrasında ise havalimanı terminal binalarının tarihsel süreçteki gelişimi birinci dönem yapıları (1920 – 1950), ikinci dönem yapıları (1950 – 1980) ve üçünü dönem yapıları (1980 – günümüz) olmak üzere üç bölüm altında incelenmiş ve tablolar halinde çalışma içerisinde sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde, çalışman kapsamının temelini oluşturan taşıyıcı sistemler konusuna yer verilmiştir. Havalimanı terminal binalarında kullanılan taşıyıcı sistem türleri ve bu taşıyıcı sistemlerde yer alan yapısal elemanlar detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmanın dördünce bölümünde ise dünya genelinde farklı coğrafyalarda bulunan ve sahip oldukları taşıyıcı sistem özellikleri ile bulundukları ülke ve şehirlerde simgesel bir yapı haline 14 adet havalimanı terminal binası seçilmiştir. Seçilen her bir yapı için; genel bilgiler, tasarım bilgileri, taşıyıcı sistem bilgileri, kabuk bilgileri ve alt sistem bilgileri olmak üzere beş ana başlık altında tablolar hazırlanmıştır. Yapıların şematik plan, kesit ve strüktür modülü çizimleri analiz edilmek üzere tablolara eklenmiştir. Ayrıca, 14 adet terminal binası için genel ve tasarım bilgilerine yer verilmiş; "taşıyıcı sistem" ve "kabuk ve form" alt başlıkları altında detaylı bilgiler sunulmuştur. Çalışmanın beşinci bölümünde havalimanı terminal binalarında taşıyıcı sistem ve form ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu bölümde seçilen terminal binalarının genel, tasarım, taşıyıcı sistem, kabuk ve alt sistem bilgileri karşılaştırılarak ortak noktalar belirlenmiş ve grafikler ile desteklenmiştir Çalışmanın sonuç bölümünde ise değerlendirme bölümünde yapılan çıkarımlar ile havalimanı terminal binalarında taşıyıcı sistem ve form ilişkisinde gelişimi sayısal değerler ile açıklanmıştır.