Balıkesir-Havran geleneksel konutları için koruma uygulama rehberi önerisi

Abstract

Geleneksel konutların korunarak gelecek kuşaklara aktarılması, hem kültürel sürekliliğin sağlanması hem de insanlığın ortak mirasının yaşatılması açısından önem taşımaktadır. Bu kapsamda, Havran kentinin barındırdığı geleneksel konut dokusu, bu tez çalışmasının temel inceleme alanını oluşturmaktadır. Koruma uygulama rehberi çerçevesinde, mevcut yapıların yapısal durumu, özgünlük ve bütünlük ilkeleri doğrultusunda çözüm önerileri geliştirilmiştir. Çalışmada öncelikle Havran'ın coğrafi özellikleri, tarihi gelişimi, sosyo-ekonomik yapısı ve fiziksel çevresi detaylı biçimde ele alınmıştır. Ardından çalışma alanı sınırlanarak yerleşim dokusu ve mimari özellikler analiz edilmiş; geleneksel konutların plan tipolojileri, cephe düzenleri, yapı malzemeleri ve kullanım biçimleri değerlendirilmiştir. MSGSÜ Restorasyon Anabilim Dalı ile Havran Belediyesi arasındaki protokol doğrultusunda 2012 yılından itibaren lisansüstü öğrencilerinin kentsel alandaki belgeleme çalışmaları ve korunması gerekli geleneksel binaların belgeleme ve koruma projelerinden oluşan verilerin olduğu MSGSÜ-RADA arşivinden yararlanarak 2022 yılında benim de dahil olduğum, alan ve tek yapı belgelemesi mimari projesini geliştirdiğim geleneksel evin verilerini de kullanarak koruma uygulama rehber çalışması gerçekleştirilmiştir. Havran Alan çalışmalarından elde edilen bilgiler ile konutların mimari ve yapısal özellikleri belgelenmiş, saha verileri ve görsellerle desteklenmiştir. Yasal çerçevede, kültürel mirasın korunmasına yönelik mevzuat ve ilke kararlarına yer verilmiş, yapılan saha çalışmaları ile arşiv belgeleri doğrultusunda Havran'a özgü bir koruma rehberi oluşturulmuştur. Bu kapsamda konut bileşenleri –temeller, ahşap döşemeler, pencere ve kapılar, çatı sistemleri, bacalar ve iç duvarlar gibi unsurlar– nem etkisi, yangın etkisi, yoğuşma etkisi, yapısal dayanım ve sürdürülebilirlik, yaşanabilirlik, sağlamlık ve bakım gibi başlıklar altında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Havran'daki geleneksel konut dokusunun korunmasına yönelik genel bir değerlendirme yapılmış ve sürdürülebilir çözüm önerileri sunulmuştur.