Sosyal medya kullanımı ve kolektif travmalara karşı duyarsızlaşma dinamiklerinin analizi

Abstract

Kolektif travma terimi, tüm bir toplumu etkileyen travmatik bir olaya verilen psikolojik tepkileri ifade eder. Günümüzde sosyal medya, bireylerin gündelik yaşamlarının yanı sıra toplumsal olaylara verdikleri tepkilerin de önemli ölçüde şekillenmesine aracılık etmektedir. Bu çalışma, sosyal medya kullanımının kolektif travmalara karşı bireylerde duyarsızlaşma eğiliminde nasıl bir rol oynayabileceğini anlamayı hedeflemektedir. Toplumları sarsan olaylar, yalnızca dış dünyada değil, insanların iç dünyasında da iz bırakır. Böyle dönemlerde insanlar hem kendi duygularıyla hem de başkalarının yaşadıklarıyla baş etmeye çalışır. Bu ortak deneyim, bazen birbirine yakınlaşmayı, bazen de duygusal olarak geri çekilmeyi beraberinde getirir. Özellikle yoğun haber akışı ve sürekli maruz kalınan görüntüler, insanların hissettiklerini ifade etme ya da bastırma biçimlerini değiştirebilir. Bu noktada sosyal medya, bu duygusal değişimlerin hem yaşandığı hem de paylaşıldığı bir alan olarak öne çıkar. Araştırmanın temel çıkış noktası; bireylerin sosyal medyada sıkça karşılaştıkları travmatik içeriklerin zamanla empati ve duygusal tepki düzeylerini nasıl etkilediği sorusudur. COVID-19 pandemisi, depremler ve ekonomik krizler gibi geniş kitleleri sarsan olaylar karşısında, sürekli bilgi akışıyla çevrili bir ortamda verilen tepkilerin değişip değişmediği merak uyandırmaktadır. Sosyal medya artık yalnızca bir iletişim aracı değil; ne hissettiğimizi, neye ne kadar üzüldüğümüzü ve kimi ne kadar önemseyebildiğimizi de şekillendiren bir alan hâline gelmiştir. Günlük akışta her an karşımıza çıkan ölüm, şiddet ve kayıp haberlerinin yarattığı duygusal yorgunluk, zamanla tepkilerimizi farklılaştırabilir. Bu çalışma tam da bu sürece odaklanarak, sosyal medyanın duygusal duyarlılığımız ve travmalarla baş etme biçimlerimiz üzerindeki etkisini anlamaya çalışmaktadır. Bu nedenle, dijital mecraların yalnızca kişisel duygularımızı değil, toplumsal olaylara karşı geliştirdiğimiz psikolojik tepkileri de biçimlendiren güçlü bir etken olarak ele alınması önemlidir. Bu bakış açısı, bireysel deneyimlerden yola çıkıp daha geniş toplumsal etkileri değerlendirebilmek için temel bir çerçeve sunmaktadır. Dijital ortamda maruz kalınan travmatik içerikler, toplumsal duyarlılığın şekillenmesinde doğrudan ya da dolaylı bir rol üstlenebilir. Sosyal medyanın bu etkisi, yalnızca bireysel düzeyde değil, aynı zamanda kolektif hafıza ve kolektif bilinç açısından da dikkate değerdir. Bu araştırma, bu süreci görünür kılmayı ve sosyal medya kullanımının bireysel ile toplumsal düzeyde nasıl bir duyarsızlaşma döngüsü yarattığını anlamaya katkı sunmayı amaçlamaktadır.