Homeros'tan Platon'a katabasis anlatısının dönüşümü üzerine eleştirel bir inceleme

Abstract

Bu tez çalışması, Eski Çağ'ın sözlü geleneğinde ve yazılı metinlerinde sıkça tekrarlanan bir tema olan katabasis anlatısının hem Eski Çağ Yunan yazınında hem de felsefe metinlerinde izini sürerek başlamaktadır. Katabasis sözcüğünün fiil hali olan katabaino, Yunanca "aşağıya inmek" anlamına gelip, Eski Yunan sözlü ve yazılı geleneğinde ölüler alemine iniş veya yer altına yapılan yolculuğu ifade eden bir anlatı temasıdır. Yani bu sözcük sadece herhangi bir yolculuğu ifade etmek için kullanılmayıp, bir yön bildirerek özel olarak aşağı doğru bir yolculuğu veya inişi ifade ederken kullanılmaktadır. Fakat bu çalışma sadece katabasis anlatılarının peş peşe sıralanacağı bir antoloji ya da katalog mahiyetinde değildir. Aynı zamanda katabasis anlatısı incelenirken buna eşlik eden dişi figürler, karanlık, mağara, nemlilik gibi ikincil ögelerin ele alınması gerektiğini, bununla beraber katabasis temasının Eski Çağ Yunan yazınında ve felsefi düşüncede geriye çekilmesinin bu dişi ögelerin de yazından çıkması ya da kötücül bir anlam yüklenmesiyle eşzamanlı gerçekleştiğini iddia etmektedir. İlkin mûthos geleneğinde gerçekleşen bu perspektif değişimi edebi yazına ve felsefi dile yansımıştır. Dolayısıyla bu tezin amacı, bu perspektif değişiminin Batı kültürünün sembolik düzeninin belirlenmesinde kritik bir öneme sahip olduğunu göstermeye çalışmaktır. Sonuç olarak bu tez çalışmasının amacı, katabasis anlatıları üzerinden eleştirel bir yeniden okuma yaparak, başta dişi özne olmak üzere ikincil olanın sembolik düzendeki ve felsefi düşüncedeki yerini sorgulamaya açmak ve bu gelenek boyunca dışarıda bırakılanı dahil etmek olacaktır.