Mi'rācü'n-Nebī : Giriş-İnceleme-Metin-Notlar-Dizin-Tıpkıbasım

Abstract

XIII. yüzyıldan itibaren Oğuzların Anadolu‟ya gelip yerleşmesiyle Türkçenin batı kolunda Oğuz ağız özelliklerine göre gelişen yeni bir yazı dilinin ortaya çıktığı görülür. XIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XV. yüzyılın ortalarına kadar süren bu dönem Eski Anadolu Türkçesi, Eski Türkiye Türkçesi, Eski Oğuz Türkçesi gibi adlarla adlandırılmıştır. İslâmiyet‟in etkisiyle Araplar ve İranlılarla yakın ilişkiler içinde bulunulan bu dönemde pek çok telif, tercüme ve uyarlama eserler meydana getirilmiştir. Bugünkü Türkçenin temelini oluşturan Eski Anadolu Türkçesi XV. yüzyılın ortalarına kadar yazı dili oluşturma sürecindedir. Osmanlı Türkçesine geçiş döneminde ise büyüyen ve gelişen Osmanlı İmparatorluğu‟nun dili olan Türkçe, bilim ve edebiyat dili olarak varlığını koruyup gelişmeye devam etmiştir. Bu süreçte Türkçe; Arapça, Farsça sözcüklerin, tamlamaların ve bazı dinî ifadelerin etkisi altında kalmıştır. Bu döneme ait eserlerde Türkçe sözcüklerin yanı sıra aynı anlamdaki Arapça ve Farsça karşılıklarının, ayrıca uzun ve süslü ifadelerin eserlerde yer almaya başlandığı görülür. Bu çalışmaya temel teşkil eden Mi῾rācü’n-Nebį Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş dönemi eserlerindendir. Hz. Muhammed‟in Mescid-i Haram‟dan Mescidi Aksa‟ya giderek oradan semaya yükselmesi mucizesinin konu edildiği eser, İngiltere Milli Kütüphanesi‟nde 11726 numara ile kayıtlı olan Beyân-ı Oğuznâme adlı eserin arkasına eklenmiş 44b-51b varakları arasında yer alır. Mi῾rācü’n-Nebį‟nin müellifi ya da müstensihi bilinmemektedir. Kısmen harekeli olan eserin dil özellikleri ve söz varlığı Eski Anadolu Türkçesi dönemini yansıtmaktadır. Fakat bazı eklerin uyuma girmeye başlaması, ters uyumsuzluk örnekleri Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş devri eserlerinden olduğunu göstermektedir.