Yapısal eşitlik modelleri ile Suriyeli göçmen algısı üzerine sosyolojik bir uygulama: Çankaya ve Altındağ ilçeleri örneği

Abstract

Son yıllarda ülkelerindeki iç savaştan dolayı ülkelerini terk etmek zorunda kalan Suriyeli göçmenler, Avrupa yönüne transit ülke konumunda olan Türkiye üzerinden göçlerini sürdürmek istemiş; fakat Avrupa’nın göç politikasından dolayı büyük bölümü ülkemizde ikamet etmek zorunda kalmıştır. İlk yıllarda ülkemizin hoşgörüyle karşıladığı göçmenler; açık sınır kapısı politikasının uygulanmasıyla göçe aşırı derecede maruz kalan illerde sorun yaratmaya başlamıştır. Bu sorun dikkate alınarak çalışmada Ankara ilinde göçmen nüfusunun yoğun olduğu Altındağ ilçesi ve göçmen nüfusunun az olduğu Çankaya ilçesinde ikamet eden halkın göçmenlere yönelik algısı üzerine istatistiki bir uygulama yapılmıştır. Algının ölçülmesi için sosyoloji ve psikoloji çalışmalarında geliştirilen; Sosyal Baskınlık Yönelimi, Empati ve Tehdit ölçekleri kullanılmıştır. Demografik bilgilerin yanı sıra 5’li likert tipi ölçekle hazırlanmış Sosyal Baskınlık Yönelimi ölçeğini ölçmek için 12 soru, Empati ölçeğini ölçmek için 7 soru ve Tehdit ölçeğini ölçmek için 21 sorudan oluşan bir anket çalışması hazırlanmıştır. Bu anket çalışması ile veriler 400 kişi Altındağ ve 418 kişi Çankaya ilçesinden olmak üzere toplam 818 kişi ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Toplanan verilere sosyal bilimlerde çok tercih edilen yapısal eşitlik modelleri uygulanmıştır. Yapısal eşitlik modelleri analizinin ilk kısmında doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak Sosyal Baskınlık Yönelim ölçeği, Empati ölçeği ve Tehdit ölçekleri gizil değişken olarak elde edilmiştir. Bu gizil değişkenler arasındaki ilişkiyi modellemek için yapısal eşitlik modelinin ikinci kısmı olan yapısal model kullanılarak Altındağ ve Çankaya ilçeleri için iki ayrı model elde edilmiştir. Bu modellerde ankette yer alan kişilerin Sosyal Baskınlık Yönelim ve Empati ölçekleri kullanılarak göçmenleri ne kadar tehdit olarak gördüğü test edilmiştir. Bu iki model karşılaştırıldığında iki ilçe arasında belirli farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda çalışmanın ikinci bölümünde yapısal eşitlik modelleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde göç ve göçmenler üzerine sosyolojik bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölüm olan uygulama kısmında ise elde edilen verilerin güvenilirlik analizi ve yapısal eşitlik modelleri ile ilgili analiz sonuçları verilerek hedeflenen modellere ulaşılmıştır. Sonuç kısmında ise elde edilen modeller yorumlanmış ve gelecek çalışmalar için neler yapılabileceği önerilmiştir.