Mimari Cephe Tasarımında Malzeme ve Renk Kullanımı: Alan Çalışmasında Seramik Malzeme Üzerinden Ürün Tasarımcı Yaklaşımının Değerlendirilmesi

Abstract

Binaların ve kentlerin yüzü olan cepheler, tasarımları ile kente ve kullanıcıya etki eden ögeler olmaktadır. Cephe tasarımında biçim, boyut, ölçek gibi kararlar ile eşit ağırlıkta yüzeyin renk tasarımı ile kullanılan kaplama malzemesinin rengi de çok önemlidir. Günümüzde artan nüfus, kentlere göçler ve artan inşaat faaliyetleri ile kent ve bina dönüşümleri hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu durumda kent içerisindeki mevcut konut ve cephe dokusunun beraberinde renk kullanımları da değişmektedir. Özellikle son 10 yılda inşa edilen binalarda gri, siyah, kahverengi gibi soğuk renklerin tercih edildiği görülmektedir. Bu değişimlerin özellikle bina ölçeği olarak yasal bir dayanağı bulunurken, renk seçiminde genellikle bulunmamaktadır. Bu durumda, cephelerdeki renklerin tercihinin yalnızca tasarımcı-kullanıcı sorumluluğunda olmadığı anlaşılmaktadır. Bu noktada, malzeme-ürün üretici ve tasarımcıları etkili olmaktadır. Çünkü yasal bir zorunluluk veya dayanak olmadığı için, malzeme tasarım ve üretimlerinde renk açısından bir kısıtlama bulunmamakta, malzeme üretici ve tasarımcıları tarafından belirlenen mevcut malzeme ve renk seçenekleri, tasarımcı ve kullanıcı tercihlerini yönlendirmektedir. Çalışmada malzeme/ürün tasarımcılarının malzeme kararlarının yerleşim dokusu üzerindeki etkisinin belirlenen bir çalışma alanı üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışma alanı olarak değişim hızı yüksek olan İstanbul ili, Kadıköy ilçesinde çeşitli ölçütlere göre alan belirlenmiştir. Bu bağlamda sınırları belirlenmiş olan çalışma alanında 2010–2018 tarihleri arasında 215 adet işlevi konut olan yeni bina inşa edildiği tespit edilmiştir. Bu binaların tamamı dış cephe kaplaması üzerinden; malzeme, renk, doku ve boyut özellikleri incelenerek analizler yapılmıştır. İncelenen 215 binada dört (4) tür dış cephe kaplama malzemesi kullanıldığı tespit edilmiştir. Ancak 117 bina ile en çok kullanılan dış cephe kaplama malzemesinin seramik olduğu tespit edildiği için; bu binalardaki seramik malzeme üreticileri belirlenmiş, malzeme/ürün tasarımcıları ile anket çalışması yapılarak, malzeme seçimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır.