“Dikey kent” kavramının kentsel tasarım ilkeleri bağlamında incelenmesi İstanbul/Fikirtepe örneği

Abstract

Sanayileşme ile birlikte kentlerde yaşanan dönüşüm küreselleşme süreciyle devam etmiştir. Bu süreçte, yaşanan ekonomik, politik ve sosyal değişimler kentsel mekânların, kentlilerin yaşam tarzlarının ve dolayısıyla kentlerin kimliklerinin önemli ölçüde değişimesine sebep olmuştur. Geçmişten günümüze uzanan geleneksel doku yerini tek tipleşen yüksek katlı binalara bırakmış, bununla birlikte, yüzyıllardır süregelen sosyal yapının da değişmesi kaçınılmaz olmuştur. Tez çalışması kapsamında, kentlerin dönüşüm sürecinde dikey kent olgusu incelenecek ve kentsel tasarım ilkeleri çerçevesinde dikey kentleşme irdelenecektir. Bu çerçeve ve ilkelerle ortaya çıkan değerler sonucunda, İstanbul’daki gelişmeler irdelenerek Fikirtepe özelinde değerlendirmeler ortaya çıkarılacaktır. Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde, konuya giriş yapılarak, çalışmanın amacı açıklanacak, araştırmanın yöntemi ve kapsamı değerlendirilecektir. İkinci bölümde, farklı disiplenler açısından kent kavramı açıklanacak ve kentlerin ortaya çıkışı üzerinde durulacaktır. Kentlerde ilk yüksek yapıların ortaya çıkışı, yüksek yapıların geçirdiği dönüşüm, bugünkü anlamda ilk modern yüksek yapıların gelişimi ve bu gelişimi etkileyen etkenler üzerinde durularak örneklerine değinilecektir. 20. yüzyıla gelindiğinde ise, sanayi kentlerinin yerini küresel kentlere bırakması ve küreselleşme sürecinde kentsel mekânda yaşanan dönüşümlerin etkisiyle kentlerin tek tipleşmesi üzerinde durulacaktır. Üçüncü bölümde, son dönemlerdeki hızlı kentleşme ve küreselleşme süreci ile birlikte değişen kentleri ve insanların tek tipleşmeye doğru gitmesini incelemek amacıyla yapılan çalışmaya değinilecek ve sağlıklı bir yaşam çevresi oluşturabilmek için baz alınan 11 kentsel tasarım ilkesi açıklanarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Belirlenen bu ilkeler; yoğunluk, insan ölçeği, bireysellik, kamusallık, sosyal birliktelik, esneklik, kolektiflik, kimlik, evrimleşerek büyüme, çeşitlilik ve enformalitedir.