Alışveriş merkezleri için uygun yer seçiminde coğrafi bilgi sistemlerinin kullanılması : İstanbul örneği

Abstract

Son yıllarda kent merkezlerinden uzakta kurulan alışveriş merkezleri, bu merkezlerin büyümelerine yardımcı olmakta ve onlara canlılık getirmektedir. Şehir gelişimi üzerinde büyük etkileri bulunan alışveriş merkezleri, sadece zengin alışveriş imkanlarıyla değil, insanların şehir kalabalığı ve gürültüsünden uzak, kültürel, sportif vb. aktivitelerde de bulunacakları önemli alanlar haline gelmiştir. Bir ürünün, bir malın, bir hizmetin satışını geliştirmek amacıyla tanıtmayı, paketlemeyi, satış elemanlarının yetişmesini, piyasa ihtiyaçlarını tespit etme ve karşılamayı içeren pazarlama etkinliklerinin başarılı olması için, hitap edeceği tüketici kitlenin özelliklerinin ve şehir alanının iyi analiz edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, alışveriş merkezlerinin özellikleri ve kuruluş yerinin tespiti, iyi bir gözlem ve planlamaya ihtiyaç duymaktadır. Günümüzde pek çok kurum ve kuruluş tarafından yaygın olarak kullanılmaya başlanan coğrafi bilgi sistemleri, özellikle planlamaya yönelik çalışmalarda sınırsız imkanlar sunmaktadır. Coğrafik koordinatla ilişkilendirilmiş verinin bilgisayar tabanlı sistemlerde toplanması, düzenlenmesi, sorgulanması ve analiz edilmesi olarak ifade edilen bu sistemler, planlama çalışmalarının hız kazanmasına ve sonuçların daha sentezci bir yaklaşımla ortaya konulmasına yardımcı olmaktadır. Büyük kolaylıklar sağlayan bu sistemlerin kullanımıyla, toplanan coğrafi verinin sorgulanması, farklı boyutlarda karşılaştırılması, çakıştırılması, benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması, kısa sürede net sonuçların elde edilmesi sağlanmaktadır. İstanbul'da 1988 yılından itibaren sayıları hızla artan alışveriş merkezlerinin coğrafi bilgi sistemleri ortamında incelenerek, yeni kurulacak alışveriş merkezi için uygun yer seçimi alternatifleri sunmak amaçlanmıştır. Bu çalışmada,öncelikle İstanbul'daki 71 adet alışveriş merkezlerinin özellikleri, nüfus verileri yardımıyla belirlenmiş, şehrin gelişim yönü de göz önüne alınarak coğrafi bilgi sistemleri yazılımlarından yararlanılarak, mekansal analiz uygulaması yapılmış ve İstanbul'daki yeni kurulacak modern alışveriş merkezleri için, Silivri, Küçükçekmece, Maltepe, Pendik ve Kartal ilçelerinin uygun olacağı tespit edilmiştir.