MÖ. I. binde Anadolu’da cam üretimi ve tasarımı

Abstract

Renkli, saydam, kırılgan ve yapımında hüner isteyen bir malzeme olan CAM,bugün hayatımızın adeta vazgeçilmez bir parçasıdır. Sanayide kullanımının her geçengün daha da arttığı ve önemsendiği cam, günümüzde sanatsal tasarımlar için dekullanılmaktadır.Camın geleceğine yön verirken geçmişi konusunda da bilgi edinilmesi ve çağdaşüretim ve tasarım sürecinde bu bilgilerden yararlanılması gerektiği savıyla başlatılan butezde; Cam tarihinde önemli bir dönem olan MÖ.I. Bin'de üretilen cam kaplar elealınmış ve bunların Anadolu üretimleri saptanmaya çalışılmıştır.Günümüz bilgi çağında, meslekler arası bilgi akışını sağlamak adına gelişençalışmalardan belki de en geçerli olanı arkeolojik verilerin günümüze aktarılarakgeleceğe dönük, bunlardan yararlanılmasının sağlanmasıdır. Bu düşünce ile bu konudadisiplinler arası bir olguyu da gündeme getirerek arkeolojinin verilerinin çağdaştasarımlara kaynak oluşturması için fırsat yaratılmaya çalışılmıştır.Başlangıçta, ? Tasarım? olgusunun ilk insanda nasıl başlayıp geliştiği ele alınmışve insan aklının gelişme sürecinden ilk tasarıma ulaşması süreci - günümüzdekullanılmaya başlayan bilişsel arkeoloji yöntemiyle elde edilen sonuçlar vasıtası ile-aktarılmaya çalışılmış, sağlanan bilgiler ilk tasarım örnekleriyle birlikte sunulmuştur.Çok geniş bir tarih yelpazesine sahip olan cam teknoloji tarihi konusunda,konumuzu içeren M.Ö. 1. Binde cam üretimi ve tasarımı genel hatlarıyla ele alınmış,camda tasarımın nasıl başlayıp geliştiği, hangi kaynaklardan etkilendiği, dolayısı ile ilkcam tasarımları ve bunların kullanımları ile ilgili ön bilgiler verilmiş, yine camın tarihselgelişim süreci içinde yapısı ve üretim tekniklerine değinilmiştir.ICam tarihi ile ilgili genel bilgilerin ardından Anadolu'da bugüne kadar bulunmuşolan en erken camlar ve camın gelişim tarihi içinde Anadolu'nun yeri konusundakibilgiler gözden geçirilmiştir.İkinci bölümde, M.Ö. I. Binde Anadolu'da kullanılmış ve bu tez konusukapsamında belgelenmiş olan cam kapların değerlendirilmesine çalışılmıştır. Bunoktada, analojik ve teknolojik yöntemlerden yararlanılarak, üretim merkezlerineyönelik araştırma yoluna gidilmiştir. Bunun için Kültür Bakanlığından alınan izinle 23müzede çalışılmış, bu müzelerde bulunan M.Ö.1.bin kapları ile, yayınlanmış kazımalzemeleri incelenmiş, konu ile ilgili bugüne kadar yapılan yayınlar taranmış vedeğerlendirilmiştir. Sağlanan veriler ve yapılan analojik değerlendirmelerin ötesinde,incelenen eserler arasından saptanan bir grubun, mikroanalitik yöntemlerle analizleriyapılmıştır.Sonuç olarak, bu çalışmada; Anadolu'da yapılmış M.Ö. I.Bin cam kaplarındankonumuza temel teşkil edecek olan kaynaklardan elde edilen verilerle; tasarım ve üretimstratejileri değerlendirilerek, cam üretim merkezleri saptanmaya çalışılmış, Anadolukaynaklı buluntuların günümüz tasarımlarına yansıması izlenmiştir. Bunun sonucundada; konumuz kap formlarındaki tasarım evreleri çizim tablolarıyla antik çağdangünümüze taşınmıştır