İlköğretim öncesi ve ilköğretim yapılarında planlama ve tasarım sürecine katılımcı yaklaşım

Abstract

ÖZETBireyin gelişiminde eğitimin rolü tartışmasız kabul gören bir durumdur.Yakın tarihlere kadar, eğitim sürecinin, zorunlu kısmı olarak nitelendirilenilkokuldan liseye kadar olan aşaması üzerindeki çalışmalar yoğunluk kazanmıştır.Ancak okul öncesi eğitimin, özellikle 2-5 yaş arası okul öncesi dönemin bireyintemel kişisel özelliklerinin büyük bir bölümünün oluştuğu, çok önemli bir aşamaolduğu ve eğitimin bu bağlamdaki sürekliliği 1980'den bu yana yapılan çalışmalarlaortaya konulmuştur.?İlköğrenim öncesi ve ilköğrenim yapılarında planlama ve tasarım sürecinekatılımcı yaklaşım? başlıklı bu tez çalışmasında, ilköğrenim öncesi ve ilköğrenimyapıları katılım kavramlı araştırılarak, katımcılık bağlamında irdelenmekte vemekânsal, mimari düzenlemede ne tür katkı sağlanabileceğine yönelik bir araştırmayapılması amaçlanmaktadır.Bu çalışma, ayrıca özellikle son yıllarda, dünyada ve Türkiye'de gittikçegelişen demokratikleşme sorgulaması bağlamında önem kazanan katılımcılığınplanlamadaki yerini irdelemek, katılımcılığın yol/yöntemlerini araştırmayı veplanlamada katılımcı sürecin oluşumuna katkı sağlamayı da amaçlamaktadır. Sonyıllarda sıkça söz edilen ?katılımcı demokrasi? ve ?katılımcı planlama? yaklaşımınınbenimsenmesine ve topluma karşı sorumluluk yüklenen bireylerin, kentlilikbilincinin güçlendirilmesine de destek olmayı hedeflemektedir.Çalışmanın birinci bölümünde; araştırmanın gerekçesi, amacı, kapsamı veyöntemi açıklanmaktadır. Mekân tasarımlarının eğitime olan etkileri buradatanımlanmakta ve tasarım eğitim ilişkisinde ne tür yöntemlerin geliştirilebileceğiaraştırılmaktadır.İkinci bölümde; ilköğrenim öncesi ve ilköğrenim eğitiminin tanımı,özellikleri ve gerekliliği üzerinde durulmaktadır.Üçüncü bölümde; ilköğrenim öncesi ve ilköğrenim eğitim yapıları mimariaçıdan; çevre koşullarına, fiziksel özelliklerine, mekân kurgusu ve mekânlarınkapsamlarına göre incelenerek fonksiyon ve plan şemalarına yer verilmektedir.VDördüncü bölümde; ilköğrenim öncesi ve ilköğrenim eğitim yapılarınınplanlama ve tasarlamasında katılım kavramı araştırılarak, daha sağlıklı birplanlamada katılımcılığın sağlanması için, bireyin neye, nerede, ne zaman, nasılkatkı verebileceğine yönelik çalışmalara yer verilmektedir. İlköğrenim öncesi veilköğrenim eğitim yapıları örneklerinin incelenmesi sonucunda, günümüzdekatılımcılığın planlamadaki yeri ve ilköğrenim ve öncesi eğitim yapılarınınplanlanmasında katılımcılığın olumlu katkıları ortaya konulmak istenmektedir.Beşinci bölümde ise; ilköğrenim öncesi ve ilköğrenim eğitim yapılarınınplanlamasına katılımın sorgulandığı bir anket çalışmasına ve elde edilen sonuçlarındeğerlendirilmesine yer verilmektedir.Sonuçta; tez kapsamında incelenen konu başlıklarının ilişkisi gözetilerekçıkarsamalar yapılmakta ve ilköğrenim ve öncesi eğitim yapılarının planlamasürecine yönelik bazı ilkeler belirlenmekte ve öneriler getirilmektedir.Anahtar Kelimeler: Planlama, Planlama Süreci, Katılım, Katılımcı Yaklaşım,İlköğrenim Yapıları.VI