Türkiye’de proje yarışmaları ile elde edilen kamu yönetim yapılarının mimari özellikleri

Abstract

Bu çalışmada, ülkemizde geçmişten günümüze gerçekleştirilen mimari proje yarışmalarının amacı, tarihsel gelişimi, süreci, çeşitleri, olumlu ve olumsuz yönleri aktarılmaktadır. Ülkemizdeki kamu yönetim sistemi ve yapıları mimari proje yarışmaları çerçevesinde beş döneme ayrılarak ele alınmakta ve resmi yönetim yapılarının mimari (biçimsel ve anlamsal) özellikleri incelenmektedir. Mimari proje yarışmaları, mimarlara sunduğu özgür ortam ile düşüncelerin en zengin biçimde ortaya konulduğu, özgün ve nitelikli projelerin elde edildiği bir yöntem olup, işverene birçok alternatif arasından en iyiyi seçme imkanı vermektedir. Mimarların özgüveninin artmasını sağlayan, kişinin mesleki gelişimini sürdürmesi için teşvik eden mimari proje yarışmaları, beraberinde getirdiği rekabet olgusu, karşılaştırma ve eleştiri esasları ile ayrıcalıklı bir mimarlık ortamı yaratmaktadır. Yarışma sonucu elde edilen projeler, mimari açıklama ve jüri raporları çeşitli kaynaklarda yer almakta ve geçmişten günümüze olan süreci aktaran belge arşivi niteliği taşımaktadırlar. Bu nedenle kamu yönetim yapılarının mimari özelliklerinin biçimsel ve anlamsal olarak ele alınmasında, gelişimi ve değişimi aktaran belgelerin incelenmesi, araştırmada kullanılan bir yöntem olarak belirlenmiştir. Yönetim, geçmişten günümüze insan yaşamının her evresinde var olan bir kavram olmakla birlikte, her ülke için de yönetime ve ona ait yapılara ihtiyaç duyulmuştur. Halkın kullanımına açık kamusal mekan niteliği taşıyan bu yapılar, gerekli fonksiyonları yerine getirmenin yanında yönetimi ve yöneticilerin düşüncelerini halka aktaran iletişim araçları olmuşlardır. Toplumsal, ekonomik, siyasi nedenlere bağlı olarak taşıdıkları özellikler ve aktardıkları anlamlar dönemlere göre değişiklik göstermiş olsa da yönetim her evrede kendini ifade etmeyi başarmıştır. Bu çalışma kapsamında, biçimsel ve anlamsal analizler yapmak için bazı kriterler belirlenmiştir. Tasarımı oluşturan görsel ve çevresel anlatım elemanları, tasarımı disipline eden temel prensipler ve anlamsal özellikler ile yapıların çözümlemesi yapılmıştır. Böylece proje yarışmaları ile elde edilen kamu yönetim yapılarının fiziksel özellikleri, çevresine verdiği mesajlar, temsil değerleri, resmi yapı olma özellikleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir.