Küreselleşme sürecinde ekoloji ve sürdürülebilirlik kavramlarına yaklaşım ve mimarlık alanındaki yansımaları

Abstract

Bu çalışma, son zamanlarda mimarlık gündeminin en üst sıralarında yer alan `ekoloji' ve `sürdürülebilirlik' tartışmalarına, kavramları `küreselleşme süreci'yle koşut olarak ele alıp eleştirel bir yaklaşım getirerek katkı sunmayı amaçlamaktadır.Sanayileşmenin, aşırı üretim ve tüketimin bir sonucu olarak gün geçtikçe büyüyen çevre sorunlarının çözümü yolunda atılan ilk adımlar 1970'lerin başında bilim adamlarının konuyla ilgili olarak hazırladıkları raporlardır. Ardından, 1972 yılında Stockholm'de düzenlenen `Çevre Konferansı'yla birlikte, `Birleşmiş Milletler' insiyatifi eline almıştır. Bu tarihten sonra çevre kavramı hep ekonomik kalkınmayla beraber anılmış ve bu durum, 1987 yılında yayınlanan `Ortak Geleceğimiz' (Brundtland) raporunda ortaya atılan `Sürdürülebilir Kalkınma' kavramıyla da perçinlenmiştir.Küreselleşme sürecinin önemli aktörlerinden `Birleşmiş Milletler' örgütüne bağlı `Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu' tarafından öne sürülen `Sürdürülebilir Kalkınma' kavramı; `küreselleşme süreci'ni meşrulaştırmak, sistemi tehdit eden radikal ekolojist hareketleri törpülemek ve bu yolla aşırı üretim ve tüketime dayalı kalkınmayı sürdürmek için kullanılmış ve oldukça başarılı olmuştur.Mimarlık açısından da benzer bir durum söz konusudur. Özünde doğal dengeleri gözeten bir yapılaşma olan `sürdürülebilir mimarlık' ya da `ekolojik mimarlık' kavramları, küreselleşme sürecinin getirdiği baskılar sonucunda, devasa inşa faaliyetlerini meşrulaştırma araçları haline gelmişlerdir. Bu bağlamda, ironik bir biçimde, tüketimin ve yapım faaliyetlerinin azaltılması gerekliliğinin göz ardı edilmesine neden olarak, bir bakıma çevre sorunlarının artmasına yol açmaktadırlar.Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Ekoloji, Küreselleşme Anahtar Kelime: Ekoloji = Ecology ; Ekolojik faktörler = Ecological factors ; Ekolojik mimari = Ecological architecture ; Ekolojik planlama = Ecological planning ; Ekolojik yapı = Ecological structure ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Küresel ısınma = Global warming ; Küreselleşme = Globalization ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimarlık = Architecture ; Mimarlık tarihi = Architectural history ; Sürdürülebilir enerji = Sustainable energy ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization