“Oyun” kavramı ve mimari tasarıma kattığı farklı boyutlar : oyun alanları ve oyun mekanları üzerine bir inceleme

Abstract

Oyun oynama eyleminin tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir. Oyun oynamak insan hayatında, yeme-içme, uyuma ve çalışma gibi hayati faaliyetler kadar yer tutmaktadır. Oyunun en önemli özelliklerinden biri, gündelik hayattan mekân olarak ayrılmasıdır. Sınırlı bir mekânda gerçekleşen oyun oynama eyleminde oyuncu, oyunun bitimi ile gündelik yaşamına geri döner. Oyunun gündelik hayattan mekân olarak ayrılması nedeniyle oyun oynanan yere oyun alanı ya da oyun mekânı denir. Tez çalışması kapsamında oyun alanı ve oyun mekânı tanımları, alan ve mekân kelimelerinin ayrıştığı noktaların bulunması ve mimariyle kurduğu ilişkinin sorgulanması nedeniyle, ayrı ayrı ele alınmıştır. Kelime anlamları ve kavramsal kökenleri arasındaki farkların belirlenip tespit edilmesiyle oyun alanı ve oyun mekânı tanımlarının mimari tasarım ile olan ilişkisi de tekrar sorgulanmıştır. Oyun alanı ve oyun mekânının mimari tasarımla kurduğu ilişki incelendikten sonra, oyunun kamusal alandaki varlığı sorgulanmıştır. Bu amaçla önce kamusal alan kısaca tanımlanmış ve oyunun kamusal alandaki yeri incelenmiştir. Daha sonra kamusal alanda oyun alanı üretimi çalışmaları incelenmiş, bu çalışmalar üzerinden M.S.G.S.Ü Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi'nin desteği ile yeni bir oyun alanı tasarımı üretilmiştir. Üretilen tasarım İstanbul'da üç farklı bölgede yerleştirilmiş ve kullanıcı katılımı gözlemlenerek oyun alanının kentteki varlığı tekrar sorgulanmıştır. Bütün bu çalışmalarla oyunun kentteki varlığının önemi ortaya çıkarılmış, mimari tasarımın oyun mekânında var olan etkisinin oyun alanı için de kullanılabilir olması için yeni yöntemler aranması gerekliliği savunulmuştur. Bu yöntemlerin, oyun alanını kentte mimari tasarımın hizmetine sunabilecek, oyun alanına yer açabilecek ve kullanıcı katılımının mekânı dönüştürmesine izin verecek yöntemler olmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: Oyun, mekân, alan, kamusal alan, mimari tasarım