Yapıbozumuna uygun bina tasarımı

Abstract

Binaların konvansiyonel yaklaşımlarla tasarımı, yapım, uyarlama, yenileme, iyileştirme ve yıkım faaliyetleri sırasında çok fazla atık oluşmasına yol açmakta ve çoğunlukla kontrolsüz şekilde doğaya terkedilen bu atıklar ise önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. Ayrıca günümüzde, bina yapım, kullanım ve yıkım süreçlerinde daha fazla enerji ve kaynak korunumu ihtiyacı, binaların, elemanların, bileşenlerin ve malzemelerin yaşam süresinin uzatılmasını öngörmeyen tasarım yaklaşımlarının değiştirilmesini, yeniden kullanıma (reuse) ve geri dönüşüme (recycling) uygun yeni tasarım stratejilerinin geliştirilmesini gerektirmektedir. Yapı bozumuna (deconstruction) Uygun Bina Tasarımı (YUBT), atık oluşturmaksızın bina konfigürasyonunda değişikliklere imkan sağlayabilen bir tasarım stratejisidir. YUBT, çevre korunumu ve maliyet etkinliği açısından, yapı elemanları, bileşenleri ve malzemelerinin yeniden kullanılmasına ve geri dönüştürülmesine imkan veren bir araç olarak kullanılabilir. YUBT, yapı elemanları, bileşenleri ve malzemelerinin hızla ve kolaylıkla onarılmasına, değiştirilmesine ve yenilenmesine imkan sağlayarak, gelecekte bu konularda risk ve maliyet oluşmasını engeller. Bir binanın yapıbozumuna uygun tasarlanması, binanın ve bina parçalarının faydalı yaşam süresi sonunda gelecek için kaynak olmasına imkan sağlar ve kaynak kullanımına uygun biçimde yaşam döngüsü oluşturulmasına yardımcı olur. Bu sayede, bina ve bina parçaları ikinci bir yaşam şansına sahip olabilecektir. Bu, özellikle gelecekte çevresel yasalar kapsamında kabul edilemez duruma düşülmemesi açısından da önemlidir. YUBT yaklaşımında genellikle yeni ürün ve malzeme tüketimi olmaması nedeniyle CO2 salımı azalır, mevcut malzemelerin kültürel değeri korunur, doğal kaynaklara olan talep ve böylece çevre kirliliği azalır. Bu çalışmanın amacı, bir binanın yapı bozumuna, diğer bir deyişle, yapım, değiştirme, yenileme ve yıkım atıklarını minimize edecek, bina sistem parçalarının yeniden kullanım ve geri dönüşüm olanaklarını ortaya koymaktır. Bu kapsamda, yeni malzeme tüketimini ve atıkları azaltmayı, binaların ve bina parçalarının yaşam sürelerini artırmayı ve yaşam süresi sona eren bina parçalarının yeniden kullanılabilir malzeme olmasını sağlayabilen çözümler araştırılmıştır. Bu çözümler, konvansiyonel yapı sistemlerine alternatif, yeniden kullanım ve geri dönüşüm imkânı olan yapı ve yapı sistemlerini içermektedir. Çalışmada, bina yapı bozumu yaklaşımı, bina yapı bozum önündeki engeller ve sorunlar ortaya konulmuştur. YUBT süreci, ilkeleri ve planı açıklanmış ve YUBT sürecinde geri kazanım olanakları bina sistem parçaları üzerinde irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yapı bozumuna Uygun Bina Tasarımı, Bina Yapı bozumu, Bina Sistemi, Bina Sistem Parçalarının Geri Kazanımı