Urfa ili geleneksel konut yapılarının malzeme ve plan tipi farklılıklarının iklimsel performans açısından değerlendirilmesi

Abstract

Şanlıurfa İlinde görülen sıcak-kuru iklim tipinde, yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlı, yıllık yağış miktarı az, yıllık ve günlük sıcaklık farkları yüksektir. Sıcak-kuru iklim, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde görülen iklim tipidir. Geçmişten günümüze sıcak-kuru iklim bölgelerinin genel planlama prensipleri vardır. Bu prensipler bölgenin mimari kimliğinin yanı sıra iklimle de doğrudan ilişkilidir. Sıcak-kuru iklimin etkisi altında bulunan Şanlıurfa ilinde kent dokusuna ve kenti oluşturan birimlerin biçimlenişine iklimin etkisi oldukça büyüktür. Geleneksel Urfa evleri, Şanlıurfa ilinin tarihi bölümünde yer almaktadır ve bu evler tarihsel bir süreç içerisinde halk tarafından kültürel çevrenin bir elemanı olarak geliştirilmiştir. Bu tezin amacı Urfa ili geleneksel konut yapılarının malzeme ve plan tipi farklılıklarının iklimsel performans açısından değerlendirilmesidir. Birinci ve ikinci bölümlerde şehrin sosyal, kültürel, coğrafi ve tarihi yapısı ele alınmış, üçüncü bölümde kent dokusunu oluşturan öğelere iklimsel bir bakış açısıyla yaklaşılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Urfa evlerini oluşturan mimari öğeler ve mekânlar kültüre, iklime ve forma bağlı olarak incelenmiştir. Urfa'nın temel yapı malzemesi olan kalker taşının yapısı ve yapım teknikleri incelenmiştir. Urfa mimarisi iklimlendirmeye yönelik önlemler; yöneliş, planlama, malzeme tekniği bakımından incelenmiştir Dördüncü ve beşinci bölümlerde ise Urfa'da yerinde ölçümlerle iklimsel veriler elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmada Şanlıurfa ilinde tarih boyunca yapılmış konutlar araştırılmış ve tarihsel süreçte halk tarafından kültürel çevrenin bir elemanı olarak geliştirildikleri görülmüştür. Bilim Kodu: Anahtar Kelimeler: Urfa, sıcak-kuru iklim, kireç taşı, kerpiç, avlulu binalar. Sayfa adedi: 132 Tez Yürütücüsü: Yrd. Doç. Dr Mustafa Özgünler