Kuzey Marmara Bölgesindeki 19. yüzyıl ahşap yapılarının depreme karşı güçlendirilmesi

Abstract

Başta deprem olmak üzere tabii afetler, insanoğlunun yaşamına yönelik tehlikeler yaratıyor olmaları nedeni ile en büyük korkularının başında gelmiştir. Anadolu'da yerleşik düzene geçen tarım toplumu insanlarının ilk ürettiği konut yığma taş ve kerpiçten olmuş, döşemelerde ve çatı örtülerinde ahşap kullanılmıştır. Depremlerde bu yığma strüktürlerin yıkılması ile oluşan felaketler sonucunda, konutların yapısal sistemleri yerlerini çok daha hafif ve sünek bir malzeme olan ahşaba bırakmıştır. Asırlar boyu süren çeşitli strüktürel deneme yanılma uygulamaları sonucunda, ahşap hem tekil hem de diğer yapı elemanları ile birlikte kullanımıyla, teknolojik ve estetik değerler açısından konut üretiminde çok önemli bir noktaya ulaşmıştır. Sanayi devrimi ve dünya savaşlarının oluşu onu tahtından indirmiş fakat yerine kendisi kadar değerli bir malzeme ve ürün koyamamıştır. Geleneksel yaşantımızın estetik ve kültür tarihimizin en önemli şahitlerinden olan ahşap yapılarımızın tüm eskime ve bozulma etkilerine rağmen ayakta kalarak direnmelerini sürdürmeleri, deprem felaketi karşısında dahi, tam olarak yıkılmayıp eski vakur duruşlarını kısmen de olsa korumaları, onlara bilimsel bir saygıyla yaklaşımı gerektirmektedir. Tezin kurgusu bu olgu üzerinde geliştirilmiştir. Bu yaklaşıma bağlı olarak: Giriş bölümünde çalışmanın önemi ve yapılış amacı vurgulanmış, ikinci bölümde ahşabın hammaddesi olan ağaç ve ahşabın fiziksel, kimyasal, biyolojik, teknik ve mekanik özellikleri ile geleneksel yapılardaki kullanım biçimleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, deprem ve geleneksel yapılar üzerindeki etkileri anlatılmış; dördüncü bölümde ülkemizdeki geleneksel ahşap yapılar sınıflandırılmış, ahşap yapılara ait geleneksel ve çağdaş strüktürel bağlantılar incelenmiştir. Beşinci bölümde örnek yapımıza ait deprem dayanımı, 1998 deprem şartnamesine göre analiz edilmiş ve buna bağlı olarak bu yapıların günümüz koşullarında varlıklarını sürdürebilmeleri için yapılması gereken strüktürel güçlendirme önerileri sunulmuştur. Sonuç bölümünde ise henüz bir başlangıç aşamasında olan çalışmalarımızın gelecekte yapılacak ilgili araştırmalara yönlendirici olması bakımından güçlendirme yöntemleri ve kavramları üzerinde durulmuştur.