20. yüzyıldan günümüze sanatta böcek formu

Abstract

Yirminci yüzyıl sanatından günümüz sanatına böcek formunun neden ve nasıl kullanıldığının araştırılmasıyla ortaya çıkan bu metinde, ilk olarak böceğin tanımı yapılmış ve ekosistem içindeki öneminden bahsedilmiştir. Entomolojinin yani böcekbilimin bir alt dalını oluşturan "Kültürel Entomoloji" başlığı altında böceklerin farklı dönemlerde ve coğrafyalarda insan hayatındaki yeri ve önemi, kültürü meydana getiren çeşitli ögeler üzerinden incelenmiştir. Eski Meksika ve Mısır Uygarlıklarında zaman zaman tanrılaştırılan, yiyecek olarak tüketilen ya da ziynet eşyası olarak kullanılan böcek figürleri araştırılarak, aslında aralarında ayrıştırılamaz noktalar bulunduğundan metnin esas kapsamını oluşturan yirminci yüzyıl sanatının anlatımından önce kavramsal bir zemin oluşturulmuştur. Tek tanrılı dinlerde de böceğin konumu ve farklı uygarlıklarda doğa olaylarını anlamlandırmak için yorumladıkları böceklerin nasıl ve neden günlük hayat nesneleri olarak kullanıldığı incelenmiştir. Nadire kabinelerinden Rönesans ve Barok'a dek sanatta böcek formu çeşitli sanatçıların eserleri üzerinden incelenmiş, böylelikle yirminci yüzyıl ve günümüz sanatçılarının referans aldıkları eserler de irdelenerek aralarındaki ilişkinin daha açık bir şekilde ifade edilmesi sağlanmıştır. Eserlerdeki böcek figürlerinden yola çıkarak araştırılmaya başlanan bu konu, özellikle yirminci yüzyıldan günümüze dek olan sürede yirmi sanatçının neden böcek formu kullandıkları üzerine odaklanmaktadır. Sanatçı seçiminde coğrafi bir sınırlandırma yoktur; fakat ağırlıklı olarak böcek formunu istikrarlı bir şekilde kullanan sanatçılar incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise resimlerde neden böcek figürlerine yer verildiği sorusu, resimlerin biçimsel anlatımıyla birlikte doğrudan böceklerle olan ilişki üzerinden cevaplandırılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Böcek, entomoloji, kültür, form.