Süleymaniye Kütüphanesi XVI. yüzyıl mushaflarında bulut motifi

Abstract

Yüzyıllar boyunca yazma eserlerin degerli sayfaları arasında tüm ısıltısıyla saklı kalan tezhip sanatı, her dönem faklı üsluplarıyla ve karsılıgını beklemeksizin çalısan fedakâr sanatçılarıyla sanatımızda çok önemli bir yere sahiptir. Biz yaptıgımız çalısmayla bu essiz yazma eserleri incelerken sanatkârın bakıs açısını ve tasarım gücünün zenginligini azda olsa yansıtmaya çalıstık. Bulut motifi Çin kökenli olmakla birlikte sanatımızda zengin bir semada yer almaktadır ve klasik sanatlarımızın tüm alanlarında çok sevilerek kullanılmıstır. Çalısmalarımız Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki bulut motifli yazma Mushafların tespiti ile basladı. Uzun çalısmalarımız sonrasında döneme ait yaklasık otuz bulutlu eser tespiti yapıp bunlardan çok benzer olanları eleyerek on bir eser tezimizde kullanılmak üzere seçtik. Katalog bölümünde eserlerin görsellerini kullanılarak tezhip sanatı özelliklerinden de bahsettik. Tezimizin baslıgı bulut motifi olsa da tezhip sanatı içerisinde inceleme yaparken motiflerin yalnız ele alınmaması gerektigini düsünerek, diger motiflere de degindik. Sayfa içerisinde yer alan bulutların genel çizimlerini Mushafların bölümlerini anlatırken kullanıldıkları sayfalara göre listeledik. Bulut motifinin türlerini, detaylarıyla ve gelisim sırasıyla tipoloji daha detaylı bir inceleme ile ele aldık. Yaptıgımız incelemelerde XVI. Yüzyılda bulut motifinin sanatkârlar tarafından çok begenilerek kullanıldıgını II. Bayezid döneminden itibaren çesitliliginin hızla arttıgını ve daha zarif detaylar aldıgını söylemek mümkündür.