Yansıyan - yansıtılan ilişkisi bağlamında resimde ayna

Abstract

Sanatı bir yansıtma, benzetme ya da taklit olarak tanımlayan birçok düşünür,estetikçi ve yazar, Platon'un idealar kuramında değindiği gibi eline ayna alanherkesin ressamın yaptığını yapabileceğine inanıyor, sanatı, bir ayna yaklaşımıiçerisinde değerlendiriyorlardı. Sanatın yansıtma ve benzerlikle ilişkili bu yönü bazıressamların eserlerini ayna ile rekabet edecek kadar doğaya uygun bir biçimdeoluşturmalarına neden olurken; kimi sanatçılar da ayna görüntüsüne resimlerinde yervererek farklı bir espas ve yeni açılımlar elde etmeye çalışmışlardır.Jan Van Eyck'ın ?Arnolfini'nin Evliliği? isimli eseri ile resmin anlam alanınıgenişleten ayna, Flaman sanatçıların resimlerinde genellikle hayatın geçiciliği,tanrının ilahi gözü ya da kibirliliğin sembolü olarak yer almış, daha sonraları iseVelasquez, Goya gibi sanatçılar tuvallerine ayna görevi yükleyerek izleyiciyiresimlerinin içerisine çekmişlerdir. Görünümlerin bizi yanıltabileceğini gösteren yada kavramlarla nesnelerin dış görünüşlerinin bağlarını tartışmaya açan Rene Magritteiçin ayna önemli bir anlatım elemanı olmuştur. Tuvalin aynalaşmasından sonraPistoletto parlak çelik levhaların üzerlerine kolaj tekniği ile bire bir ölçektekiimgeleri yapıştırdığı eserleriyle ayna sorunsalına yeni bir boyut kazandırmıştır.Aydın Ayan, Balkan Naci İslimyeli ve İsmet Doğan gibi Türk sanatçılar daresimlerinde yansıma ve ayna sorunsallarını ele almışlardır. Benim eserlerimde iseayna, kimi zaman derinliği arttırmak için bir araç, kimi zaman ise resmin anlamınıoluşturan temel eleman olmuştur.Yansıyan-yansıtılan ilişkisi bağlamında resimde ayna sorunsalını konu alanbu eser metninde, konu ile ilgili bazı kavramlar açıklandıktan sonra aynanın resimdeyer alışı tarihsel bir süreç içerisinde incelenmiş, seçilmiş bazı yapıtlar üzerindedeğerlendirilmiş ve son olarak da konunun kendi resimlerime etkileri irdelenmiştir.