Endüstriyel sofra seramiğinin sanat nesnesi olarak yeniden değerlendirilmesi

Abstract

Endüstri Devrimi sonrası ortaya çıkan gelişmeler, sosyal ve siyasi yaşamı etkilediği gibi, sanata da damgasını vurmuştur. Dekoratif sanat olarak tanımlanan bir dönemde seramik nesneler üzerine yansıyan desenler ve portreler bize, sosyal ve siyasal ortamın durumu hakkında ilk elden bilgi vermektedirler. Jean Baudrillard?ın da dediği gibi ?nesnelere bir statü kazandıran şey, toplum düzenidir?. Endüstri ürünü seramik nesneler toplum düzeni içinde kendilerine bir statü elde edebilirken, el emeği seramik nesneler zanaat ürünü olarak görülmüş, modernizmin yaşandığı sanat ortamına `sanat nesnesi? olarak girmeyi başaramamışlardır. Bu nedenle, seramik 20. yüzyılın ortasına kadar endüstri ağırlıklı olarak gelişimini sürdürmüştür.Devrim sonrası sanatta ortaya çıkan teknikler ise, gündelik yaşamla sanatı buluşturmanın bir yolu olarak gelişmiştir. Bu tekniklerde gündelik yaşamda sıklıkla kullanılan endüstri ürünü nesneler, sanat dünyasına `hazır nesne, buluntu nesne? olarak girmiştir. Gündelik hayatı kuşatan bu nesneler arasında `seramik nesneler? ayrı bir öneme sahiptir. Hem yüzyıllar boyu saklanarak günümüze ulaşabilecek kadar sağlam, hem de yere düşüp saniyeler içinde paramparça olacak kadar kırılgandırlar. Saklanabildikleri takdirde, ya müzelerde, ya da nesilden nesile aile yadigârı olarak büfelerde muhafaza edilirler. Öte yandan, bu nesneler zaman içerisinde demode oldukları ya da eskidikleri için de ikinci el eşya satan mağazalara terk edilebilirler ve kırıldıklarında ise, asla eskisi gibi olmazlar.Bu tez çalışması; endüstriyel yöntemler kullanılarak üretilmiş sofra seramiklerinin işlevlerine yabancılaştırılarak, ancak; kimliklerine sadık kalınarak nasıl yeniden değerlendirilebileceğine dair teknikleri ve uygulamaları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kullanım nesnesi ve işlevsel nesne olmanın ötesinde bir değere sahip bu nesnelerin, sanat nesnesi olarak değerlendirilebileceği ortamın varlığı bu süreci hazırlayan faktörlere değinilerek ve bu konuda çalışan sanatçıların da görüşleri alınarak gösterilmiştir. Sonuç olarak; bu çalışma, çağdaş seramik sanatında, endüstriyel seramik nesnelerin, sanat bağlamında kullanılarak yeni sanat eğilimlerine nasıl yön verdiğini sunmaktadır.