Türk sinemasının ulusal karakterini etkileyen öğeler ve seyirci-sinema ilişkisi

Abstract

Sinema ve sinema sanatçısı, içinde bulunduğu ekonomik kosullardan bağımsız değildir. Sinema sektörü büyük sermayeden yoksun ülkelerde yeni bir film çekebilmek için gereken finansman önceki filmin sağladığı gise basarısı ile sağlanır. Seyirci beğenisi yasamsal önem tasıdığı için, sinemacı muhatap aldığı kitleyle sıkı bir bağ kurmak zorundadır. Bu da ancak seyirciyi tanımakla mümkündür. Seyircinin beğenisi ise çok büyük oranda yüzyılların birikimi olan toplumsal kültür tarafından belirlenir. Bu bağlamda sinema sanatında, ekonomik kosullar ile toplumsal kültür arasında seyirci üzerinden kurulan bir iliski vardır. Ekonomik kosullar ile seyirci beğenisinin yanı sıra siyasal ortam da filmlerin niteliği üzerinde belirleyicidir. Uzun yıllar devletten ve aydınlardan destek görmeyen Türk sinemacıları doğrudan seyirciyle bağ kurmus, özellikle 1960-75 yılları arasında filmlerini seyircinin verdiği bilet paraları ile finanse etmislerdir. Filmlerin giderlerini pesin olarak karsılayan seyirci de sinemacıları nasıl film yapmaları gerektiği konusunda yönlendirmistir. Toplumsal kültürün belirlediği seyirci beğenisine göre sekillenen Türk sinemasının ulusal karakterini etkileyen öğeler yetersiz film yapım kosulları, dublaj yöntemi, 1948 yılında yerli filmler lehine yapılan vergi indirimi, 1990'lara kadar etkin biçimde uygulanan sansür, bölge isletmelerinin verdiği destek, yıldız oyuncu sistemi, anlatım diliyle Amerikan sineması ve melodram içeriğiyle Mısır sineması olmustur. Hala televizyonlarda sevilerek izlenen, benzerleri çağdas yorumlarla yapıldığında bugün yine büyük seyirci kitlesini sinema salonlarına çeken filmler, seyirci ile sinema arasında 1960-75 yıllarında kurulan ve Türk sinemasının ulusal karakterine etki eden iliskinin ürünüdür.