Postyapısalcı mekan analizine doğru : İstanbul, kent ve müzik

Abstract

Bu çalışma, beşeri coğrafya, felsefe, kültürel incelemeler, sosyoloji gibi farklı disiplinler arasında köprü kurmak amacıyla, 'mekân' fikrini yeniden ele alarak kurgulamaktadır. Böylece, bu tez, mekân(-zaman) kuramlarını göz önünde bulundurarak, Lefebvre'in mekânın üretimi düşüncesinden başlayıp, coğrafyanın postyapısalcı anlayışına doğru hareket etmektedir. Beşeri coğrafyaya bu şekilde bir postyapısalcı yaklaşım, Deleuze ve Guattari'nin coğrafi-felsefesi ve kavramları çerçevesinde incelenmiştir. Böylece kenti, daha önceden belirlenmiş olan finans ve hizmet sektörü gibi ekonomi-politik anlayışlara göre düzenleyen `küresel' ve/veya `dünya' kenti gibi kategorilere yerleştirmek yerine, müzik, kent-mekânı diğer coğrafyalara eklemleyen bir araç olarak analiz edilmektedir. İnternet teknolojileri, müziğin daha farklı bir tutum ile üretimine ve dağıtımına olanak sağlar. `Yaratıcı Müştereklikler' ve `internet müzik etiketleri' gibi oluşumlar sayesinde müzisyenler, ürettikleri parçalara ve albümlere lisans alarak, onları online yayınlatabilmekte; dağıtımları yine internet aracılığıyla yapıldığından, `alternatif' ile `popüler' olanın sınırı da muğlaklaşmaktadır. Müziğin üretimi ve dağıtımındaki bu yeni yollar, küresel mekâna, akışlarına ve ağlarına eklemlenmenin bir aracı olarak ele alınmıştır. Ancak, buradaki `küresel' terimi ikilikler çerçevesinde kullanılmamaktadır. Deleuze ve Guattari'ci `organsız beden' kavramı sayesinde, kentler, artık önceden tasarlanan bir haritanın içerisinde veya dışarısında olmalarına göre değerlendirilmemektedir. Lefebvre'in mekân kavramı dikkate alınarak, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan ve çalışma için seçilen müzik mekânlarında müzik icra etmiş olan müzisyen ve sanatçıların, veya bu mekânlarla bağlantılı diğer kişilerin, kent-mekânı ve ağlarının diğer coğrafyalarla ilişkileri bağlamında nasıl yeni bir kent-mekân anlayışına yol açtıkları tartışılmıştır. Böyle bir anlayıştan hareketle, Deleuze ve Guattari'nin coğrafi-felsefi kavramları üzerine düşüncelerini geliştiren yazarlar aracılığıyla, bu tez çalışması daha postyapısalcı bir coğrafyaya doğru yol almaya başlamıştır. Başka bir ifadeyle, `performativite' ve `faillik' gibi kavramlar, özellikle küresel kentin klasik, daha önceden belirlenen ve hiyerarşik ekonomi-politik kategori modeli eleştirisinde önemli bir rol üstlenerek, coğrafyalara, kentlere, ağlara yönelik böyle bir postyapısalcı yaklaşımın benimsenmesini sağlamaktadır.