II. Mahmud’ un memleket gezileriyle ilgili iki eser : Sefername-i Hayr ve Ayatü’l-hayr

Abstract

Osmanlı Tarihi ile ilgili kaleme alınmış kaynak eserlerin, çoğu kütüphanelerimizde el yazması halinde bulunmaktadır. Ancak bu kaynaklardan istifade edilebilmesi için, bunların ilmî neşirlerinin yapılmasının önemi büyüktür.Sunulan çalışmada, Sahhaflar Şeyhizâde Seyyid Mehmed Esad Efendi'nin Sefernâme-i Hayr ve Âyâtü'l-Hayr adlı eserleri çerçevesinde II. Mahmûd'un yaptığı geziler ve bunun kamuoyundaki yankıları ele alınmıştır.Bu eserlerden Sefernâme-i Hayr, II. Mahmûd'un 1831'de Çanakkale Boğazı'na ve Edirne'ye yaptığı, Âyâtü'l-Hayr ise 1837'de Rumeli'ye yaptığı geziyi anlatmaktadır. Eserler, II. Mahmûd'un memleket gezileriyle ilgili orijinal kaynaklar olması sebebiyle, günümüz harflerine çevrilmiş ve tahlîl edilmiştir.Araştırmalarımız sonucunda Sefernâme-i Hayr'ın üç nüshasını tespit ettik. Bunlardan müellif nüshası, İstanbul Arkeoloji Müzesi Kütüphanesi'nde, müellif müsveddesinden kopya edilen nüsha ise İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Nadir Eserler Bölümü'nde, üçüncü nüshası ise, Berlin Devlet Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. Çalışmada müellif hattı nüshasını esas aldık. Âyâtü'l-Hayr adlı eserin bilinen tek nüshası ise Süleymaniye Kütüphanesi'nde olup, çalışmalarımızı bu yazma üzerinde yoğunlaştırdık.