Atatürk Kitaplığı Belediye Yazmaları K.000007 numarada kayıtlı bir şiir mecmû’ası (transkripsiyonlu metin-inceleme)

Abstract

Şiir mecmû'aları, klasik Türk edebiyatı nazım ürünlerinin çeşitlilikle günümüze ulaşmasını sağlayan eserlerdir. Bu eserlerin yazma kütüphanelerimizdeki sayısı üretildikleri dönemde ne kadar revaçta olduklarını göstermektedir. Nazire mecmû'alarının telif eser özelliği taşıyan ilk örneği XV. yüzyılda Ömer bin Mezîd tarafından verilmiştir. En kapsamlı hâllerini XVI. yüzyılda gördüğümüz nazire mecmû'aları, klasik Türk edebiyatının şiir alanındaki gelişimini takip etmemizi sağlaması bakımından ayrıca değer taşımaktadır. Bu örnekler dışında telif eser verme kaygısı gütmeyen kişiler tarafından, şahsî antolojiler olarak üretilmeye devam etmiş ve bu eserler günümüze kadar ulaşmıştır. Adını daha önce duymadığımız şairler, yayımlanmış dîvânlarda rastlamadığımız şiirler, daha önce tespit edilmemiş nazım tür ve şekilleri şiir mecmû'alarında keşfedilmeye devam etmektedir. Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K.000007 numarada kayıtlı şiir mecmû'asının derleyeni bilinmemektedir. Mecmû'a, içeriği bakımından bir nazire mecmû'ası sayılabilecek veriler sunmaktadır. Metin günümüze gelene kadar çeşitli müdahalelere maruz kalmış ve iç içe iki mecmû'a halinde bugüne ulaşmıştır. Mecmû'ada 64a-80b arasındaki sayfalara tekabül eden bölüm, gerek tertibi gerekse içeriği bakımından mecmû'anın diğer kısımlarından farklı özellikler göstermektedir. Bu bölümün ayrı bir mecmû'a olup olmadığı konusunda yeterli veri mevcut değildir. Bununla beraber metin incelemesinde kolaylık sağlaması bakımından mecmû'adaki bu bölüm tarafımızdan ikinci mecmû'a olarak isimlendirilmiş ve içerdiği şiirler Genel Tablo'ya dâhil edilmiştir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla mecmû'anın en az üç mürettibi bulunmaktadır. Metinde XIII. yüzyıldan XVIII. yüzyıla kadar çeşitli tür ve şekillerde yazılmış şiirlerden örnekler sunulmuştur. Klasik Türk edebiyatı ürünlerinin yanı sıra, ikinci mecmû'a olarak adlandırdığımız bölümde halk edebiyatı ürünleri de bulunmaktadır. Çalışmamızda mecmû'anın tertip özelliklerinin, içeriğinin ve metninin bilimsel transkripsiyonlu hâlinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu çalışmayla mecmû'adaki nazire şiir birikiminin, dîvânı günümüze ulaşamamış şairlerin şiirlerinin ve yayımlanmış dîvânlarda bulunmayan şiirlerin ilim dünyasına kazandırılması amaçlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: mecmû'a, şiir mecmû'ası, nazire mecmû'ası, klasik Türk edebiyatı.