İstanbul Tarihi Yarımadası'nda Uzun Çarşı ve Kilit Han

Abstract

Tez çalışmasında, yüzyıllar boyunca çeşitli medeniyetlere mekan olmuş İstanbul'da ve bu şehrin en eski yerleşimlerinden biri olan Tarihi Yanmada' da yer alan Kilit Han konumlandığı Uzun Çarşı Caddesi, tarihi ve fiziksel yönlerden incelenmiştir. Bugün özgünlüğünü önemli ölçüde taşıyan yapının rölöve çalışmaları ile bugünkü durumunun tespiti, ulaşılabilen kaynaklar ve analojik yöntemlerle kaybolan kısımların ortaya çıkartılması ve bu kaynaklar ışığında yapının mevcut işlevi güncelleştirilerek bugünkü fiziksel ve sosyal çevre içinde yaşatılması esasına dayanılarak tez çalışması yürütülmüştür. Tezin birinci bölümünde, Uzun Çarşı caddesinin tarihsel ve fiziksel oluşumu yanında caddenin günümüzdeki yapısı, çevresindeki diğer önemli bölgelerle bağlantısı ifade edilerek anlatılmıştır. İkinci bölümde, bölgesel mimari özelliklerin saptanmasında faydalı olacağı düşüncesiyle Uzun Çarşı caddesini oluşturan yapılar tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde, Uzun Çarşı'da mekan kuruluşlarının, Geleneksel Türk Çarşı oluşumu içinde yapı ve sokak bağlantıları anlatılmıştır. Uzun Çarşı Ticaret bölgesinin bütünlüğünü oluşturan yapıların yeniden düzenlenerek, bölgenin mekan kuruluşlarının değerlendirilmesiyle hedeflenen ticari mekan kuruluşunun esas özelliklerinin belirlenmesi anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, çalışma konusu olan Kilit Han ele alınmıştır. Yapı, konusu, tarihsel gelişimi, mekan, cephe, strüktür, form ve malzeme analizleri ile ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır. Yapının bozulma nedenleri araştırılmıştır. Bu bozulmalar iç etkenler ve dış etkenler olarak iki başlık altmda olmak üzere, strüktürel bozulmalar,malzeme bozulmalan,afetlerden kaynaklanan doğal bozulmalar ve insandan kaynaklanan bozulmalar şeklinde ele alınmıştır.Beşinci bölümde,yapınm özgün biçimine kavuşturulması için gerekli olan yazılı sözlü kaynaklar, 18. yy kent içi hanlarının genel özellikleri analojik çalışma altında ele alınmıştır.Bu başlık altında yapının çevresel verileri, mekansal kurgusu, hacim boyutları, konumu ve özgün işlevi göz önüne alınarak bu veriler ışığında yapımn yok olmuş kısımlarının özgün haline ait kararlar alınmıştır. Altıncı bölümde de yapımn yeni kullanımına ilişkin öneriler ve onaranına ilişkin öneriler getirilmiştir.