Diyarbakır mimarisinin iklimsel açıdan araştırılması

Abstract

Yüzyıllar boyunca 26 medeniyete beşiklik etmiş olan Diyarbakır'da, her devrin ayrı bir izini görmek mümkündür. M.Ö.3000 yıllarında Hurriler döneminden başlayarak, Osmanlılara kadar uzanan yoğun bir tarihi olan Diyarbakır'da yaşayanlar, devirlerini ölümsüz eserler bırakarak yaşatmışlardır.

Diyarbakır belirli bir mimarî üslubun ürünü olan çok sayıda tarihî eserin böylesine topluca bir alanda görüldüğü yerlerden biridir.

Sıcaklığın 40-50 dereceye çıktığı yaz günlerinin bunaltıcı sıcağından kurtulmak isteğiyle düz damlı avlulu evleriyle tipik bir yöre mimarisi oluşmuş illerimizdendir.

Uzun bir süre bazı devletlere başkent olan, güçlü bir mimari geleneğin yaşama olanağı bulduğu Diyarbakır, yalnız mimarlık alanında değil diğer alanlarda da bu başkent olma özelliğini yaşatmasını bilmiştir. Bu yüzden şimdiye kadar yapılan araştırma ve yayınlara rağmen her yeni araştırma yine de bir çok karanlıkta kalmış noktayı açıklığa kavuşturacak niteliktedir.

Bu tezde olanaklarım dahilinde Diyarbakır mimarisinin geçmişte ve günümüzde, iklimle bağıntılı olarak olumlu ve olumsuz gelişimini inceledim.

Bu incelemelerden elde ettiğim bilgilerin sentezini yaparak o bölgede iklimin sert (sıcak) etkisini günümüz yapılarında minumuma indirebilecek çözümleri, daha genelde yapı biçimlenişleri önerdim.

Tez çalışmalarımda bana gerekli önerilerde ve eleştirilerde bulunan, ayrıca yörede bir fiil bana yardımcı olan Sayın hocamız Doç.Dr. Ziya Gürler'e, bölgede yaptığım araştırmalarımda Dicle Üniversitesi Tıp Tarihi Profesörü Abdüsseddar Hayatiavşar'a, Dicle Üniversitesi Kütüphanesindeki çalışmalarımda Dicle Üniversitesi Kütüphane Müdürü Nilgün Ulukan'a, gerekli bilgiler edindiğim Diyarbakır belediyesine, vermiş oldukları bilgilerden dolayı tüşekkürü borç bilirim.