Kent mühendisliği ve şehircilik çerçevesinde kentsel hizmetler sisteminin değerlendirilmesine yönelik bir deneme

Abstract

Kentsel sistemi oluşturan en önemli öğelerden biri "altyapıdır". Gerek maddi (teknik şebekeler),gerek maddi olmayan (hizmet şebekeleri) bu şebekeler kentsel sistemin düzenlenmesine katkıda bulunmaktadırlar. Şebekelerden oluşmuş bu sistem kentsel formu etkilemekte, mekandaki değişik noktalarla bağlantıları sağlamakta, bulundukları mekanla karşılıklı etkileşim oluşturmakta ve bir "network kenti" meydana getirmektedir. Şebekeler bir ülkenin, bir bölgenin, bir kentin çekiciliğini arttırarak, ekonomik ve sosyal bağlantıları desteklemekte ve önemli ölçeklerde verimliliğe neden olmaktadırlar. Diğer bir yandan, kentsel şebeke mantığının "teknik" ve "idari" olarak çift yönlü düşünülmesi de kentsel mekanı etkilemekte, kent yönetiminin politik-idari boyutu ile şebekelerin tekno-ekonomik boyutu büyük sorunlara neden olmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde şebekelere salt teknik bileşen olarak bakılması ve kesin olarak teknolojik bir tanımlamayla yaklaşılması söz konusu olduğundan şebekeler ve şehircilik arasında eklemlenme ve bütünleşme mümkün olamamaktadır. Oysa gelişmiş olan ülkelerde şebekelerin ekonomik, sosyal, kültürel ve politik bağlantılardan ayrı tutulamayacağı anlaşılmış, şebekelerin kentsel verileri oluşturan tüm bu faktörlerle olan eklemlenme ve bütünleşmesinin "kent mühendisliği" ile gerçekleşeceği bu ülkelerce kabul edilmiş durumdadır. Kent mühendisliğiyle birlikte şebekelere geniş anlamda "kurumsal " bir tanımlama getirilmiş, uzun bir süreden beri altyapı donatılarının "teknik bir verisi "olarak değerlendirilen "şebeke" sözcüğü artık bir "örgütlenme "sorunu haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı İstanbul' da yer alan içme suyu ve atık su şebekelerinin sorunlarını ortaya koyarak, kent mühendisliği çerçevesinde önerilerin geliştirilmesidir. Araştırma 4 bölümden oluşmaktadır: 1. Bölüm : Giriş ve temel kavramlar 2.Bölüm : Yeni bir yaklaşım (Kent mühendisliği) 3. Bölüm : Yeni yaklaşım çerçevesinde yapılan analiz ve sentez 4.Bölüm : Sonuç ve önerilerBirinci bölümün giriş kısmında İstanbul'da yer alan kentsel şebekelerin sorunlarını oluşturan faktörler ele alınmıştır. Temel kavramlarda ise kent-şebeke-sistem-insan ve mekan ilişkileri, şebekelerin sınıflandırılması ve gelişme modeli, kent planlama ve kentsel tasarımda şebekelerin yeri konularına yer verilmiştir. İkinci bölümde, kentlerde şebeke gelişiminden başlanarak, kent mühendisliği alanındaki çalışmalar, deneyimler, araştırma konulan, eğitim, kent yönetimi ve kent mühendisliğinin eklemlenmesi...gibi konular ele alınarak, bu yeni yaklaşım çerçevesinde değerlendirmelere gidilmiştir. Üçüncü bölümde, İstanbul ve Paris kentlerindeki içme suyu ve atık su şebekesi kent planlama çerçevesinde, "şebeke-şehircilik" ilişkileri dikkate alınarak analiz edilmiştir.Bu analizin sonucunda İstanbul kentinde şebeke-şehircilik eklemlenmesi ve bütünleşmesi olmadığı saptanmıştır. Dördüncü ve son bölümde, tüm ülkede ve İstanbul'da "kent mühendisliği" ve "kent" in değişik bakış açılarından yola çıkılarak, her ikisi arasındaki ilişkileri oluşturmak ve geliştirmek amacıyla bir program oluşturma yolunda öneriler ve modeller geliştirilmiştir.