Türk Nesta’lik ekolü

Abstract

Türk hat sanatı tarihi içerisinde önemli bir yeri olan Nes'talîk yazı ve bu yazının Türk topraklan üzerinde nasıl Türkleştiği üzerinde çalıştığımız bu tez, Nesta'lîk yazının Anadolu'ya gelmeden önce İran'da hangi hattatlar tarafından geliştirildiğini ve Türkiye dışında bu yazının durumunu ortaya koymaktadır. Nesta'lîk yazının en erken örnekleri XIII. yüzyılda İran'da görülür. Bu yazının kurallarının yerleşmesi ve özel Merinin belirginleşmesi XV. yüzyılın başlarında olmuştur. Mîr Ali Tebrizî'nin bu yazıya şuurlu müdahaleleri ile Nesta'lîk yazı bambaşka bir havaya bürünmüştür. Bu yazının İran sahasındaki en büyük ustası şüphesiz Mîr İmâd Haseni-î Seyfî'dir. Nesta'lîk, İran'da geliştik sonra kısa zamanda diğer İslâm ülkelerine yayıldı. Bu ülkeler içinde Türkiye, Afganistan ve Müslüman Hint'te başarıyla yazılırken Arap ülkelerinde fazla bir gelişme görülmedi. XV. yüzyılda Anadolu'ya gelen ve İran tesirinde yazılan Nesta'lîk yazıda XVIII. yüzyılda önce Mehmed Es'ad Yesârî ile başlayan değişme ve gelişme, Yesârîzâde Mustafa İzzet ile istikrar kazanmış, nihayet Sami Efendi 'nin elinde son şeklini almıştır. Bugün Türk hattatları bu yazıda Yesârîzâde ve Sami Efendi yolunda yürümektedirler. Biz bu çalışmamızda, Nesta'lîk yazının tarihi seyrim ve gelişimini incelerken bu yazıya farklı bir bakış açısı getirmeye çalıştık. Harf ve yazılan mukayese ederken eğim, açı ve nokta ölçülerini bir arada değerlendirerek daha net tespitler yapmaya çalıştık. Bugün yazı sanatı, üniversitelerde ve özel kurslarda yeni nesillere öğretilmeye çalışılmaktadır.