Türk resmi ve eleştirisi (1880-1950)

Abstract

Yeni yüklediğiniz "Türk Resmi, Eleştiri ve Sanat Tarihi" konulu giriş ve teşekkür metinlerini (iki görseli birleştirerek) ve önceki tüm metinleri konularına göre gruplandırarak aşağıya hazırladım.

1. Türk Resmi, Eleştiri ve Yöntem (Yeni) (Görseller: image_52db25.png ve image_52ddee.jpg birleştirilmiştir)

Türk Resmi'ni üç siyasi dönemin çalkantılı gelişimini kapsayan bir zaman kesiti içinde incelerken, bir seçim yapmak zorundaydım. Amacım Türk Resminin biçimsel gelişimi ile zihniyet arasındaki ilişkileri araştırmaktı. Eleştiri yazınını da bu açıdan değerlendirmek istedim. Türk sanat tarihinde artık gelenekleşmiş olan üç tarihsel kategoriyi figür ve manzara resmi olarak iki ana bölümde uyguladım. Bu üç kategori Batı etkisinin kaba hatlarıyla Türk resmine üç ayrı ekol şeklinde girişini izliyordu: 1) Naturalizm - Akademizm çizgisini izleyen gerçekçilik; 2) Empresyonizm; 3) Modern sanat akımları.

Üç dönemi oluşturan tüm sanatçıları ele almak böyle bir çalışmanın sınırları içinde mümkün olamayacağı için her dönemin klasiği olabilecek ressamlar üzerinde özellikle durdum. Sanatçıyı seçerken Doğu-Batı zihniyetinin çetin çatışmasını olabildiğince iyi örneklemesine ve resimin sorunsalını tutarlı biçimde sürdürmüş olmasına dikkat ettim. Bu konuda önemli olan her ressamı da incelemek olası değildi. Bunlar arasında Türk Resmine araştırıcı olarak en çok katkısı olduğuna ve yapıtları en kapsamlı olarak hazır bulunan sanatçıları seçtim. Fakat yine Çallı İbrahim, Halil Paşa, Ali Çelebi, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Sabri Berkel gibi çok önemli ressamları ayrıntılı bir şekilde ele alamadım.

Fikirlerim üç ana bölümde gelişti. Öncelikle eleştiri, sanat tarihi ve estetik arasındaki ilişkileri saptayan kuramsal bir çerçeve tanımlamak istedim. Birinci bölümde bunu yapmaya çalıştım. Eleştiri yazınını saptadığım kuram çerçevesinde inceleyecek olduğum için önce sanat yapıtlarını bu kuramsal çerçeve içinde incelemenin, eleştiri değerlendirmesi yaparken yolu aydınlatacağı inancındaydım. İkinci bölümde sanatçıyı ve sanat yapıtlarını romanlardan yararlanarak toplumsal bir yapı içinde incelemeye çalıştım. Üçüncü bölümde de aynı tarih ve toplum yapısını paylaşan yazarların eleştiri ve felsefi düşünce denemelerini araştırmayı amaçladım.

Türkiye'de sanat, sanat tarihi ve estetik alanlarda keskin yargılara varabilmek için öncelikle sanat yapıtlarının tümünün incelenmesi kaçınılmaz bir gerekliliktir kuşkusuz. Bunlara monografik çalışmaları da katmak gerekir. Uzun yılları ve yoğun bilimsel araştırmayı öngören böyle bir çabaya, bu çalışma biraz ışık tutabiliyorsa eğer, ne mutlu...

Araştırma süresince bana bilgisi ve inancı ile ilham kaynağı olan sayın hocam Profesör Mustafa Cezar'a, aydınlatıcı ve sabırlı çalışmalarıyla yol gösteren sayın ressam Profesör Adnan Çoker'e, çalışmamın değişik aşamalarında eski kültürümüzün araçlarını bana sunan anneme ve babama, eşsiz bir titizlikle fotoğrafları çeken Ahmet Öktem'e, çok değerli kaynakları bana açan Dr. Zafer Toprak'a, fikirleri, eleştirileri ve bilgisi ile bana manen ve maddeten destek olan eşim Alan Duben'e teşekkür etmeyi borç bilirim.