Endüstri miras alanlarının bütünleşik korunması için bir öneri : Tuzla (Bosna Hersek)

Abstract

Bosna-Hersek'in endüstri mirasına yönelik koruma önlemleri kurumsal ve profesyonel destekten yoksundur. Bu çalışma, Tuzla kentinin endüstriyel gelişimini sağlayan parametreleri farklı zamansal ve mekânsal boyutlar üzerinden ulusal ve yerel düzeyde tanımlamayı amaçlamaktadır. Ek olarak, elde edilen bilgiler entegre bir kayıt yöntemi geliştirmek için kullanılmaktadır. Dört ana tarihsel dönem boyunca, esas olarak tuz üretimine dayanan, birbirine bağımlı bir sanayi sektörleri ağı oluşturulmuştur. Sonuç olarak, tuz üretim alanları çevresinde konut, eğitim, kültür ve idari tesislerin art arda genişlemesi belgelenmiştir. Bu, ağırlıklı olarak Kreka'nın en eski sanayi bölgesinde ve tarihi merkezde gerçekleşmiştir. Tez, birbiriyle ilişkili endüstriyel sistem ile kentsel doku arasındaki nedensel ilişkiyi anlamak için, tuz üretim fabrikaları etrafında oluşturulan farklı tarihsel katmanları incelemektedir. Ulusal Anıtları Koruma Komisyonu'nun 2007 yılında Tuzla kentindeki tuz üretim alanlarını ulusal anıt olarak belirlemesine rağmen, tarihsel olarak ilişkili sanayi binaları ve ilgili sosyal altyapı koruma alanından çıkarılmıştır. Koruma uygulamalarının, ortaya çıktıkları bağlamlar dikkate alınmadan seçilmiş endüstriyel miras binalarıyla sınırlandırılmasıyla, tuz üretim sürecinin zenginliği, karmaşıklığı, bütüncül olarak algılanmamaktadır. Endüstriyel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası tüzüklerde açıklanan ilke ve esaslara uygun olarak, ilgili bina ve sitelerin değerlendirilmesi ve gelecekteki imar planlarına dahil edilmesi gerekmektedir. Endüstriyel mirasın korunmasına ilişkin geçmiş ve mevcut uygulamalara dayalı olarak, miras odaklı ve sosyo-ekonomik kalkınma planlarında endüstriyel mirasın belgelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik yaklaşımlar analiz edilmektedir. Bu çalışma, Tuzla sanayi mirasının özelliklerine göre ele alınmış bir kayıt yöntemi önermektedir. Kayıtlarda ve envanterlerde çapraz referanslama uygulanmakta ve ardından birbiriyle ilişkili endüstriyel miras binalarının bütünsel bir değerlendirmesi sağlanmaktadır. Sonuç olarak tez, mevcut yasal ve idari çerçeveye dayalı olarak Tuzla'nın endüstriyel mirasının bütünleşik bir şekilde korunmasını önermeyi amaçlamaktadır.