John Grey'in "Kuklanın Ruhu" kitabı kapsamında modern öznenin eleştirisi üzerinden bir metafor olarak kukla kavramını temel alan bir sergi önerisi

Abstract

Analitik felsefe ve fikirler tarihi alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen siyaset bilimci, akademisyen ve yazar John Gray'in "Kuklanın Ruhu: İnsan Özgürlüğüne Kısa Bir Bakış" adını taşıyan kitabından yola çıkılarak hazırlanmış bu çalışma, kitabın merkezinde yer alan kavramsal diyalektiği temel alan bir eser metni olarak kaleme alınmıştır. Güncel bir bakış açısıyla oluşturulmuş kitap, insanın bilinçli bir varlık olarak özgürlük arayışındaki tercihlerini metaforlaştırılmış bir temsile dönüştüren "kukla" kavramını; din, bilim, sinema, edebiyat, siyaset ve felsefeden gelen fikirlerin analizleri üzerinden analojik bir bağlam içerisinde kurgularken, aynı zamanda; bu metne de ilham veren eleştirel bakış açısını oluşturan modern özne ve modernleşme sürecine de atıfta bulunmaktadır. Bu bağlamda insanın kendisini meydana getiren nedenleri deşifre edebildiği bir süreci de nitelinderen modernite kavramından hareketle, günümüz insanının benlik arayışındaki yolculuğuna eşlik eden ve bunun bir tür dışavurumu olarak da okunabilecek nesnelerle de kurduğu ilişkiye dair yeni okuma alanları da açmıştır. İnsan doğasına ait arketipler, ruh bilimi, kültürel normlar ve felsefi literatürün argümanlarını barındıran veriler doğrultusunda meydana geldiği tartışılan kuklanın biçimsel doğası ve ardında taşıdığı gizemin ürettiği anlam paradoksu; primitif doğasına uzanan bir düzlemden günümüz estetik anlayışı çerçevesinde yorumlanmış güncel örneklerine varıncaya dek, hem sosyo-kültürel hem de kavramsal yanlarını temel alan bir anlayışla incelenmiştir. Kukladan türeyen anlam çıktılarının kökeninde yer alan ve insan algısının yorumladığı bir zihin üzerinden meydana gelen bütünleşikli yapısı da metnin oluşmasında disiplinlerarası bir düşünce pratiği yaklaşımının izlenmesine neden olmuştur. İnsanlık durumuna dair bulguların geniş bir yelpazeye yayılmış sunumu niteliğindeki kitap; insanın tarihsel varlığı sürecinde şekillenen dünya algısı ve buna eşlik eden bakış açısının, kukla ve diğer cansız nesnelerle yarattığı anlam kümelerini de içerisine alan bir doğrultuda nasıl yorumlanabileceğine dair yeni bir düşünsel alan sunmaktadır. Modern özne ve özgürlük arasındaki diyalektiği kuklanın doğasına has zıtlıklarla üzerinden biçim-anlam ilişkisi bağlamında değerlendirmeyi hedefleyen metin, bunu yaparken de; konu başlığı altında yer alan ve ilişkisellikleri üzerinden elde edilen diğer verileri de kitaptaki temel referanslar ışığında harmanlayarak, kuklanın plastik dilini estetik bir anlatıyla yorumlayıp bir sergi düzlemi üzerine oturtabilmeyi dener.