Edirne Selimiye Yazmar Eser Kütüphanesi'ndeki geometrik tezyinatlı ciltler

Abstract

Kâğıdın icadından önce ilk ciltler ip ve tahtayla yapılmıştır. Sonrasında parşömenle devam etmiş ve kâğıdın bulunmasıyla koruma amaçlı daha kullanışlı cilt kapları meydana getirilmiştir. Orta Asya'da bulunan arkeolojik eserlerde Uygur Türklerine ait ciltlerde geometrik motifler kullanıldığı görülmüştür. Selçukluların egemen oldukları bölgelerde şehirleşmeye, kültürel ve sosyal hayatın gelişimine önemli ölçüde katkı sağlamışlardır. Geometrik ağların ve kompozisyonların; taş, tuğla, çini, ahşap gibi malzemelerle özellikle mimari eserlerde süsleme unsuru olarak kullanılmasıyla görkemli eserler ortaya çıkarılmıştır. Dönemin mimari eserleri daha çok göz önünde olsa da özellikle İslâmiyetin kabulünden sonra kitap sanatlarında da göz kamaştırıcı eserler üretilmiştir. Geometrik kompozisyonların cilt sanatına yansıyan günümüze kadar ulaşmış örnekleri mevcuttur. Edirne Selimiye Yazma Eser Kütüphanesindeki geometrik şemseli ciltlerin incelendiği bu çalışmada cilt sanatının tarihçesi, ana başlıklar ve bunların alt başlıkları altında toplanmıştır. Katalog kısmında ciltlerin sağ-sol kap ve miklebinin fotoğrafları ve uygulanan motiflerin çizimleri eklenmiştir. Eserin cildinde kullanılan deri rengi, ölçüsü, yazı çeşidi, dili ve tarihi konusunda bilgili yer verilmiştir.