Gurme Tatavla: Bir İstanbul semtinin dönüşümünün yeme-içme mekanlarındaki izleri

Abstract

"Gurme Tatavla: Bir İstanbul Semtinin Dönüşümünün Yeme-İçme Mekanlarındaki İzleri" başlıklı yüksek lisans tez çalışmasında, sosyolojinin temel meselelerinden biri olan göç olgusunun etkileri, İstanbul'un en eski semtlerinden biri olan Kurtuluş, Tatavla' da daha yeni bir akademik ilgi alanı olan yemek sosyolojisi aracılığıyla ele alınmaktadır. Tatavla semtinin yakın tarihindeki iki büyük göç dalgasının izleri semtin simgeleşmiş yeme içme mekanlarında ve yemeklerinde aranmaktadır. Bu göçlerden birincisi, Tatavla'nın gayrimüslimlerin yoğunlukta olduğu demografisinin siyasi nedenler ile parçalanışı ve başta Rumlar olmak üzere, gayrimüslim sakinlerin ülkeyi terk etmesi; ikincisi ise kırsaldan kente göç dalgası ile Anadolu'dan İstanbul'a doğru yaşanan göç dalgası olarak belirlenmektedir. Bu çalışmada, tüm bu süreçlerin kültürel hayata etkilerinin cisimleştiği yeme içme mekanları, hafıza, aidiyet, kimlik kavramsallaştırmaları ışığında odağa alınmakta ve analiz edilmektedir. Yeme içme mekanlarındaki dönüşümlere odaklanmak da semtin tarihindeki göçlerin makro tarih anlatısının dışında bırakılan sosyokültürel etkilerini izlemek adına bir imkana açılmaktadır. Söz konusu çalışmada hayatının uzun bir dönemini Kurtuluş'ta geçirmiş ve Kurtuluş üzerine çalışmalar yapmış kişilerin anılarına ve tanıklıklarına başvurulmaktadır. Bu tanıklıklarda öne çıkan belirli mekanlar ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmektedir. Görüşülecek mekanların seçiminde çalışmanın ele aldığı her iki göç dalgasının da yarattığı dönüşümlerin izlenebileceği mekanlar olmasına dikkat edilmektedir. Çalışmada "Yemek Sosyolojisine Giriş", "Yemeğin Bellekte Yolculuğu" ve "Göç ve Yemeğin Mekanda Yolculuğu" olmak üzere üç ana başlık etrafında şekillenmektedir. Birinci başlık altında yemeğin ve yeme içme mekanlarının akademik bir ilgi alanına dönüşmesi ve yemek çalışmalarında öne çıkan sosyolojik bakışlar özetlenmektedir. İkinci başlıkta kolektif hafızanın yemekler ve yeme içme mekanları ile olan ilişkisine odaklanmakta ve yeme içme mekanlarının nasıl birer hafıza mekanı olarak inşa edildiği üzerinde durulmaktadır. Üçüncü başlık ise göç olgusuna odaklanmaktadır. Bu başlıkta, çalışmanın temel referans noktalarını oluşturan Kurtuluş'un simgeleşmiş yeme içme mekanları ile yapılan görüşmeler göç olgusu bağlamında ele alınmaktadır. Sonuç ve Değerlendirme kısmında, göç süreçlerinde yemeğin ve yeme içme mekanlarının kimlik ve aidiyet mekanlarına dönüştüğü tezi, yapılan derinlemesine görüşmeler, anı kitaplarından alınan tanıklıklar ışığında savunulmaktadır.