Temsil sonrası görüntü: Mimarlıkta kartografik düşlem

Abstract

Bu çalışma, "görüntü" kavramının öznel, değişken ve bağlamsal doğasını, onu kendi söylemini oluşturan bir özne olarak ele almaktadır. Geleneksel olarak gerçeği yansıtan nesneler olarak görülen görüntüler, bu çalışmada öznel ifadelere ve anlatılara sahip, kendileri ve çevreleri hakkında teori üretebilen karmaşık yapılar olarak değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, aynı zamanda görüntüleri edilgen nesneler olarak gören geleneksel görüşten koparak, onları anlam üretebilen ve söylemi şekillendirebilen aktif özneler olarak konumlandırmaktadır. Tezin kuramsal çerçevesi, W.J.T. Mitchell'ın "resimsel dönüş" kavramından beslenmektedir. Mitchell'ın ikonoloji yaklaşımı, görsel kültür ve medyanın güç ilişkilerinin açığa çıkarılmasının farklı disiplinlerdeki kullanımları ve anlamları üzerinden gerçekleştiği üzerine kuruludur. Bu yaklaşım temel alınarak, gömülü teori yaklaşımı çerçevesinde, felsefe, sanat tarihi, göstergebilim, medya çalışmaları, arkeoloji, mimarlık ve kartografya gibi farklı disiplinlerden toplanan veriler kullanılarak, temsilin doğası, temsil ve anlam arasındaki ilişki, görüntülerin sınıflandırılması ve görüntülerin iktidar sistemleri olarak incelenmiştir. Çalışmada ayrıca, farklı tarihsel dönem ve coğrafyalarda üretilmiş görsel materyaller (çizimler, haritalar, el yazmaları, resimler vb.) incelenerek, bu materyallerin içerdiği kültürel kodlar, ideolojik nitelikler ve kurduğu güç ilişkileri görsel kültür analizi ile ortaya konmuştur. Özellikle 10. ve 13. yüzyıllar arasındaki dönemde, farklı coğrafyaların görsel kültürüne ait örnekler incelenerek, görüntülerin kültürel ve tarihsel bağlamlardaki değişimleri ve kesişimleri, kartografik ve mimari görüntüler üzerinden incelenmiştir. Bu incelemeler aracılığıyla farklı kültürlerdeki "anlatı" biçimlerinin "görüntü" kavramının gelişimine etkisi ortaya konmuştur. Sonuç olarak, görüntülerin farklı ölçeklerde taşıdıkları niteliklerin anlaşılması için kuantum fiziğindeki "olasılık yoğunluk fonksiyonu" kavramından esinlenilerek, "görüntü özü" etrafında varlık gösterebilen, gözlemci etkisiyle farklı anlamlar inşa edilebilmesini mümkün kılan orbitaller üzerinden kurulu yeni bir ikonoloji modeli önerilmektedir. Bu model, görüntülerin durağan ve kesin anlamlara sahip olmadığı bir evrende, dış durumlara bağlı bir etkileşimin, görüntünün geçici ve gözlemlenebilir bir özduruma indirgenmesi yöntemini benimsemektedir.