Kant’ın Tarih Risalesinden Marx’ın Grundrisse Eserine Felsefi Bir Yolculuk: Ortaklaşmalar ve Ayrışmalar

Abstract

Bu çalışmada Grundrisse: Ekonomi Politiğin Eleştirisi için Ön Çalışma eserindeki genel zekâ ve bilgi birikimi belirlemesi üzerinden Marx’ın Alman felsefesiyle olan ilişkisi gösterilmeye çalışılacaktır. Kanımca bu ilişkinin kurulumunda Kantçı bir söylem dolayımı etkili olmuştur. Dolayısıyla çalışmanın temel hedefi Marx’ın ilgili belirlemesi üzerinden Kant’a hangi açılardan yaklaştığının (ya da hangi noktalarda ondan ayrıldığının) çözümlenmesidir. Bunu yaparken de Kant külliyatında başvurulacak eser, düşünürün 1784 yılında yayınlanan Dünya Yurttaşlığı Amacına Yönelik Genel Bir Tarih Düşüncesi adlı risalesidir. Bu amaç çerçevesinde öncelikle Kant’ın tarih risalesindeki önermeler ayrıntılarıyla ortaya konacak, sonrasında Grundrisse’de geçen bir pasaj merkeze alınarak Marx’ın düşüncesinin Kant’ın önermeleriyle temasının hangi boyutta gerçekleştiğine (ya da gerçekleşebileceğine) yönelik felsefi bir düşünümde bulunulacaktır. Bu düşünüm, esasen, iki düşünürün hangi noktalarda birbirleriyle ortaklaştıkları ve birbirlerinden ayrıldıklarını gösterme saikiyle hareket edecektir.