Der Blaue Reiter = Mavi Atlı: reprodüksiyon sergisi, 15-26 Mart 1963

Abstract

Yüzyılımızın ilk on yılında çağdaş resim sanatının iki ana kaynağı vardı : Paris ve Münih şehirleri. Paris'te Braque ile Pic'asso dostça elele vererek kübismln çeşitli biçimlerini geliştirirlerken Münih'te soyut ( abstrakt) resim ağır basıyordu. Bu yolda yapılmış irili ufaklı denemeler bir yana. Wassily Kandinsky'yi soyut resmin babası saymak yanlış olmaz. Çünkü ilk onun yapıtları yalnızca biçimsel denemeler olarak kalmamışlar bir çığır açmışlardır. 1911 yılında Kandisky. yakın arkadaşı Franz Marc ile birlik• te «Blauer Reiter» in yayınevini kurdu. Aynı adla çıkardıkları Almanakta resim ve söz yoluyla sanata yükledikleri yeni anlamları yaymaya başladılar. Daha sonra. 1911 yılının Aralık ayında açılan sergide Henri Rousseau. Burljuk. Campendonk. Delaunay, Epstein. Kal1ler, Kandisky. Macke, Marc. Münter, NıestJlı ye Auıold Schönberg'in yapıtları sunuldu. Bırkaç hafta sonra açİlan ikinci sergide ise Arp. Bloch. Braque. Delaunay. Deraın. Maria Marc. De la Fresnaye, Gimmi, Oontscharowa. Hockcl. Helbig. Kandinsky. Kirchner. Klee. Larıonow. Lotıron. Lüthy. Macke. Malcwitsch. Franz Marc. Morgncr. Mucllcr, Müntor. Nolde, Pechsteln. Plcasso. Tappert. Vera, Vlamlnck. Kubln ve Melzer'in grafikleri ve desenleri yer almıştı. Bu sayılı tarih ve olaylar «Blauer Reiter» gurubunun ünü• nü ve açtığı çığırı dnlatmak için azlıkları oranında yetersiz• dırler. (Jawlensky, adı geçen sergilere katılmamışsa da. gerek yapıtları. gerek yaşamıyla bu guruptan ayrı düşünülemez). Bu manifesto. bu çağrı neler getirdi? Sanat alanında nelere vanldı? Alman, Rus. Fransız. Avusturya sanatçıları Münih te bir çatı altında toplandılar. Ulusal sınırlara karşı çıkıldı ve Avrupa sanatının öncüleri (avant-garde) birleştiler. Sanat ydnünden belirli bir biçim diline bağlanmadılar. Kandinsky'nin, Delaunay'ın soyut resimleri yanıbaşında bir Rousseau'nun. bir Münter'in figüratif yapıtları sergilendi. Bir resmin değeri. Kandinsky'nin diliyle : «ıç zorunluluk• - içtenlik. önüne geçilmez taşış - ile ölçülmeye başlandı. Bir Rus halk basması. bir Gotik tahta oyması bu ölçüye vurulduğunda bir Greco ya da Cezanne tablosundan aşağı kalmıyabilirdi. El işçiliğınin kusursuzluğundan çok görünmiyeni görünür yapan. bir görüntüde yoğunlaştıran son biçimdi önemli olan. Çıkış noktalarının. istenilenin. anlatımın çeşitliliğı ve ayrılığı bir yana. «Blauer Reiter» gurubunun belirli ortak özellikleri vardır : temiz, ışıklı renkler: canlı dinamik biçimler ve en önemlisi resimlerden taşan. seyredeni saran coşku ...