İstanbul şehir içi otellerin bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında değerlendirilmesi

Abstract

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), dünya nüfusunun takriben %10’unun bedensel engellilerden oluştuğunu belirtmiştir. Bu orandan yola çıkıldığında dünyada yaklaşık 500 milyon insanın engelli olduğu söylenebilir ve bu oran gün geçtikçe artmaktadır. Bu engelliler aileleriyle birlikte 1,5 milyar kişiye tekabül etmektedir. Denilebilir ki engellilerin fiziksel çevrede karşılaştıkları sorunlar 1,5 milyar kişi yakından ilgilendiren aslında toplumsal bir sorundur. Bu bilgiler ışığında, engelli bireylerin yaşadığı sorunların göz ardı edilmesi düşünülemez. Çünkü üzerinde yaşadığımız dünya herkesin katılımına açık olan bir toplum yaratılmasını amaçlamaktadır. Engelli bireyler konutları başta olmak üzere bulundukları tüm yapılarda ihtiyaçları doğrultusunda birtakım sorunlarla karşılaşmakta ve bu sorunlar onların yaşamını bir kat daha zor kılmaktadır. Bu yapılardan biri olan şehir içi otelleri, kişilerin geçici bir süre için dinlenme, çalışma ve eğlenmesi amacıyla tasarlanmış konutlar olarak düşünülebilir. Şehir içi otelleri, farklı çevrelerden gelen kişilerin kullanımı için tasarlanmış yapılardır. Buna bağlı olarak normal bireyler kadar toplumun önemli bir bölümünü oluşturan engelli bireyler de tatil ve iş için bu alanları kullanacaklardır. Toplumsal mekanın her alanında yer almak; aynı zamanda tüm engelli bireylerin temel ihtiyaç, talep ve istekleri arasında yer almak demektir. Türkiye’nin sosyal, kültürel ve tarihi olanakları göz önünde bulundurulduğunda engelli turizmi açısından çok yüksek bir potansiyelde olduğu görülmektedir. Bu bağlamda engelli bireylerin, konakladıkları otellerde ulaşılabilirliğinin, erişilebilirliğinin ve kullanılabilirliğinin sağlanması açısından otel işletmelerinin tasarımları büyük önem taşımaktadır. Tüm bunlardan yola çıkılarak, bu çalışmada engelli sınıflarından biri olan bedensel engelliler ele alınmıştır. Bedensel engelliler hareket kısıtlılığı yaşamaları sebebiyle tasarımdan kaynaklanan birçok engellerle karşılaşmaktadır. Bu engellerin giderilebilmesi için, mekanların tüm detaylarıyla düşünülüp ele alınması ve ergonomik bir şekilde tasarlanmaları gerekmektedir. İstanbul ili Pendik bölgesinde seçilen üç farklı beş yıldızlı şehir içi otellerinin, bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında uluslararası standartlar, ulusal standartlar ve mevzuatlar gereği tüm ölçüler ve tasarımlar ışığında uygunluğu fotoğraflanarak incelenmiş ve tablolaştırılmıştır. İncelenen oteller de bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında beş puanlık Likert ölçeğine göre (1= mükemmel, 2= iyi, 3=ortalama, 4=kötü, 5= çok kötü) analiz edilmiş ve bu puanlar tabloya dökülmüştür. Tüm bulgular değerlendirilip, şehir içi otellerin tasarım aşamasında mekânsal gerekliliklerinin belirlenmesi ya da mevcut durumda bu mekânsal gerekliliklerin iyileştirilmesi adına öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, şehir içi otellerinde konaklamada zorluklar yaşayan engellileri desteklemek üzere tasarıma çözüm getirme arayışıdır.