17. Yüzyılda Osmanlı Duâgûyânı: Tarihî, Malî ve Sosyal Boyutlarıyla Kadrolu Duâcılık Müessesesi

Abstract

Osmanlı Devleti’nde ağırlıkla 17. yüzyıldan itibaren kadrolu duâgûyân istihdam edilmiştir. Muayyen bir ücret karşılığında devletin ve padişahın ya da vâkıfın dünya ve ahiret saadeti için dua etmekle mükellef bu kimselerin kimliğinin belirlenmesi bugüne kadar ihmal edilmiştir. Bu belirsizliğe karşın, literatür tarandığında duâgûyân hakkında çok çeşitli tanımlamalar, tahminler ve zanlar olduğu görülmektedir. Duâgûyluk devletin kuruluşuyla var mıydı? Gelirleri nasıldı? Kimlerin duâsını almak önemliydi? Bu sorulardan hareketle kaleme alınmış bu makale ile duâgûyânın kimlikleri, ne iş yaptıkları ve özellikle 17. yüzyıl Osmanlı toplum hafızasındaki konumları daha iyi anlaşılacak; tarih ilmi ile bağlantılı diğer disiplinlere farklı bir bakış açısı kazandırılacaktır

In the Ottoman Empire, salaried duâgûys were employed starting predominantly from the 17th century. The identification of these individuals responsible for praying for the well-being of the state, the Sultan or the endowment (waqf) for both worldly and the hereafter, for a certain fee, has been neglected in academic studies to date. Despite this uncertainty, the literature reveals various definitions, estimations, and speculations about the duâgûys. Was the institution of the duâgûy present since the establishment of the state? What were their sources of income? Whose prayers were considered important? This article based on these questions, aims to provide a better understanding of the identities and roles of duâgûys, their positions within the collective memory of 17th century Ottoman society and offering a different perspective to other disciplines connected to the history.