İç mimari yüzey tasarımında simetri algoritmalarının kullanımına yönelik bir model önerisi

Abstract

Doğada biçimlenme yöntemleri sayılamayacak kadar çeşitlidir. Bu çeşitlilikte verim, tasarruf ve yarar olguları ile doğrudan ilişkili olarak görev alan simetri, fiziksel çevrelerdeki tüm etkinliklerin temelindedir. İnsan yapısı çevrelerin inşasında uyum ve düzen sağlamak amacıyla simetriyi doğada oluşturan yollar taklit edilmiş; simetriye duyulan bu ilgi, tasarımı görsel, anlamsal ya da işlevsel düzeylerde ilgilendirebilecek çeşitli doğaya öykünme modelleri ortaya çıkarmıştır. Bu biyomimetik süreçler kimi zaman estetik, kimi zaman yapısal beklentilerle şekillenmiş; simetrinin kompaktlık getirileri ile yapısal ve üretimsel faydalar da sağlanmıştır. Günümüzde tasarım süreçlerinde kullanılan kimi teknolojik araçlar, simetrinin doğadaki en az enerji ile en çok verim sağlayabilme amacını insan yapısı çevreler için yeniden düşünebilme imkanı sunmaktadır. Simetrinin doğadaki ihtişamlı örneklerinden kar tanelerinde su moleküllerinin sayısız çeşitlilikteki olasılıkların kısa yollarını takip etmesi ya da arıların en tasarruflu ve kompakt yöntemlerle bal peteklerini inşa etmesi gibi simetriye ilişkin değerler yapay dünyamızı şekillendiren tasarımlar içinde tasarruf potansiyeli taşıyabilir. Doğal ve yapay olan arasında bu bağlamda kurulan bir bağdan ve bu bilinçle doğadan edinilen bilgileri tasarım eylemiyle yeniden doğa ile ilişkili tutma düşüncesinden hareketle; mekânsal bütünlükleri algılamamızı sağlayan yüzeyler, simetri ışığında verimsel beklentilerle yeniden değerlendirilebilir. Çalışma, simetrinin doğa, tasarımcı ve tasarım arasındaki döngü için olası yöntemsel katkılarını araştırma ve doğal modülerliğin malzeme, enerji ve zaman tasarrufu etkenlerini iç mimari yüzey tasarım süreci ile örtüştürme amaçları üzerine inşa edilmiştir. Çalışmada, doğa bilimleri, sanat ve matematik gibi çeşitli alanların kesişimindeki simetri kavramına dair olan ve bu alanlardan derlenen nitel ve nicel bulgulara ve kavramın estetik ve pragmatik doğasını irdeleyen çeşitli dünya görüşlerine yer verilmiştir. Pek çoğu sanat ve bilim arasında geçişkenlik taşıyan söz konusu mevcut bulgular üzerine, araştırmaları iç mimarlık odağında değerlendirmeye olanak tanıyacak unsurlar derlenmiş, iç mimari yüzey tasarımları için sistematik bir yöntem tasarımı önerilmiştir. Geliştirilen algoritma tabanlı tasarım süreci için modül ve yüzey tasarımında verim beklentisini karşılamak adına, simetri grup kuramını temel alan tariflerin yer aldığı, dijital ve fiziksel ortamda üretim yollarını araştıran deneysel bir yöntem kurgulanmıştır. Doğa ile ilişkili bu kuramsal modelin tasarım sürecine adaptasyonu için biçim üretiminde sayısal değerler aracılığıyla denetlenebilir kalıtsal ilişkiler planlamaya olanak tanıyan üretken tasarım aygıtları kullanılmıştır. Üretken tasarım yöntemi, simetriye ve doğadaki modülerliğe dair analojik basitleştirmelere olanak tanımış ve simetrik etkinliklerin doğadakine benzer kalıtsal benzerlikler yoluyla değerlendirilebilmesini sağlamıştır. Çalışma, simetrinin getirileri ile az sayıda işlemle daha fazla yöntem dizini oluşturmak, az enerji ile daha fazla sonuç elde edebilmek, az sayıda prototip ile daha fazla anlamlı bütün üretebilmek gibi verimsel kaygılara bağlıdır. Bu bağlamda simetrinin noktasal olasılıklarından yola çıkarak, doğrultusal ve düzlemsel düzenlilik belirtebilecek tüm etkinlik şablonları algoritma tabanlı tasarım yöntemiyle yeniden kurgulanmış, ikinci boyutta ifade edilebilecek bu şablonlar sonraki adımda mekânsal projeksiyonlara dönüştürülmüştür. İç mimari yüzey tasarım ölçeğinde kullanılabilir bu sayısal parametreler aracılığıyla 418 adet modüler yüzey tasarımı üretilmiş ve dijital ortamda tasnif edilmiştir. Doğanın fiziksel sınırlarını pragmatik anlamda temel alarak tasarlanan algoritmayla eşbiçimli modülerlik içeren farklı mekânsal dizgelerde de kullanılabilecek sistematik bir şablon üretilmiş; doğal ve yapay yüzeylerin zaman ve maliyet verimliliği çerçevesinde benzer roller üstlenebileceği sonucuna varılmıştır.