Mobil ortamda 3D eskiz programlarının erken tasarım evresinde kullanımının mimarlık öğrencilerinin bilişsel aktivitelerine etkisi

Abstract

Tasarımcılar, erken tasarım evresinde fikirlerini aktarabilmek için geleneksel ortamda araç olarak eskiz yöntemini kullanırlar. Günümüzde gelişen bilgisayar teknolojleriyle beraber, fikrin kağıt yerine sayısal tabanlı ortamlara aktarıldığı görülmektedir. Giderek mekandan bağımsızlaşan tasarım süreçlerinde mobil ortamda vazgeçilmez kullanım alanlarından biri haline gelmiş, bu bağlamda hem mesleki pratikte hem de eğitimde kullanılmaktadır. Gelişen yeni teknolojik ürünler, yazılımlar ve programlar bu süreçte farklı tercihler oluşturmaya başlamıştır. Bu süreçler, tasarımcıların tasarım sürecinde geleneksel yöntemin dışında dijital yöntemler kullanmasıyla farklılaşmıştır. Kullanılan dijital yöntemler hem tasarımın erken evresinin hem de sonraki süregelen evrelerin ilerleyişini değiştirmiş ve değiştirmeye devam etmektedir. Yapılan tez çalışmasında da, tasarımın erken evresinin dijital yöntemlerle yürütülüp yürütülemeyeceği sorgulanmıştır. Asıl hedef, mimari tasarımın erken tasarım evresinde mobil ortamlarda eskiz sürecinin analizidir. Mimari tasarım sürecinde proje geliştirilirken kullanılan yöntemlerden biri olan eskiz aracının mobil ortamda kullanımının tasarımcının bilişsel akivitesini etkileyeceği öne sürülmüştür. Mimari tasarım eğitime mobil ortam uygulamaları entegre edildiği zaman süreç nasıl etkilenir, öğrencilerin bilişsel aktivitelerinde nasıl etkiler olur bu sorulara cevap aranmıştır. Bu sürecin araştırılması bir deney ile desteklenmiştir. Mobil ortamda iki adet uygulama seçilerek bir deney ortamı oluşturulmuştur. Yazılım olarak birbirine yakın olan, fakat pratikte birbirinden farklı uygulamalar seçilmiştir. Bu süreçte üç adet, 3. Sınıf Mimarlık Bölümü öğrencisi ile gönüllülük usulü çalışılmıştır. Katılımcıların bu iki uygulamayı kullanarak tasarım yapmaları istenmiştir. Çalışmanın asıl hedefi, mobil ortamda iki farklı eskiz uygulamasının erken tasarım evresinde kullanımının tasarımcının bilişsel sürecine etkisini incelemektir. Analiz yöntemi olarak "protokol analizi" yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda mobil ortam üç boyutlu eskiz programlarının katılımcıların bilişsel aktivitelerini nasıl etkilediği kendi değerlendirmeleriyle desteklenerek incelemiştir.