Özet
Osmanlı merkez teşkilatının malî kısmını oluşturan Bâb-ı Defterî bünyesinde teşekkül
eden ve Defterdar’ın emrinde faaliyet gösteren Nüzül Emaneti’nin XVI-XVII.
yüzyıllar arasındaki kuruluş ve gelişim sürecini ilk defa ele alan bu tez çalışmasının
birincil kaynaklarını Osmanlı Arşivi’nde Bâb-ı Âsafî ve Bâb-ı Defterî fonlarında
bulunan evrak ve defter serileri oluşturmaktadır. Bunun yanında yayımlanmış vesika
ve defterler ile Osmanlı kronikleri çalışmada kullanılan diğer birincil kaynaklardır.
Özellikle arşiv kaynaklarına dayalı olarak yerli ve yabancı akdemisyenler tarafından
yapılan araştırma ve inceleme eserlerinden de ikincil kaynak olarak istifade edilmiştir.
Söz konusu kaynaklar ışığında Nüzül Emaneti’nin kuruluş ve gelişim süreci, nüzül
emini, nüzül kâtibi ve menzil mübaşirlerinin faaliyetleri, sefer zahiresinin asıl
unsurları ve bunların temin yollarıyla merkez ve taşra askerî birliklerin sefer esnasında
aldıkları günlük tayinatları incelenmiş, Osmanlı ordularının beslenme biçimleri
hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.