İstanbul Kandilli semtinin tarihi dokusunun sürdürülebilir koruma bağlamında irdelenmesi

Abstract

20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren UNESCO ve ICOMOS gibi uluslararası kurumların yayınladıkları bildirgeler, belgeler ve tartışmalar neticesinde neyi neden nasıl koruyoruz soruları kültürel değer, kültürel mirasın kapsama alanını genişletmiş ve yeni tartışmalara imkan yaratmıştır. Bu tartışmalarla zenginleşen miras koruma disiplini 2000li yıllarla birlikte kültürel süreklilik ve sürdürülebilir koruma konularını gündemine dahil etmiştir. 21. yüzyılda hızla değişip dönüşen bir dünyada kültürel mirasın somut ve somut olmayan kültürel değerlerinin geleceğe aktarılması zorlu bir görevdir. Yok olmakta olan kültürel miras öğelerinin yitirilmesinin önüne geçilmesi için, kültürel mirasın içinde bulunduğu doğal ve kentsel çevre ile beraberinde bütünleşik bir koruma yaklaşımına gereksinim duyulmaktadır. Bütünleşik korumaya ihtiyaç duyan kentsel alanlar, günümüzde sit statüsünde korunmaya çalışılsalar da, bir yandan üst ölçekli baskılara yenik düşerek miras değerlerini kaybetmektedir. Bu çalışmada örnek alan olarak Bizans Dönemi'nde İstanbul Boğazı'nda konumlanan küçük bir köyden günümüze kendine has özellikleriyle ulaşabilen Kandilli sit alanı seçilmiştir. Kandilli'de gerçekleştirilen akademik çalışma ve araştırmaların eski tarihli ve az sayıda olması çalışma alanı seçiminde belirleyici olmuştur. Kıyı ve korularıyla doğal güzelliğe sahip Kandilli'de büyük çapta bozulmalar yaşanmıştır. Geleneksel bir köyiçi yerleşimi olan alanın özgün özelliklerini ve kültürel değerlerini koruyabilmesi için öncelikle sürdürülebilir bir koruma anlayışıyla alınacak kararların ortaya konulması ve uygulanması gereklidir. Bu tez çalışması ile öncelikle alanın mimari, doğal ve somut olmayan miras değerlerinin belirlenmesi, bugüne dek uzanan yerleşimde etkisi olmuş koruma planlama yasal süreçlerinin irdelenmesi ile var olan semtin korunmuşluk durumunun tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Tespitler sonrasında güncel koruma sorunlarına değinilerek çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Öte yandan sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin gündeme gelmesiyle, kültür miraslarının bu bağlamda öne çıkarılarak bir potansiyel olarak görülmesi konusu önemsenmiş ve Kandilli'nin bu bağlamda taşıdığı potansiyeller değerlendirilmiştir. Kolektif bir çalışmanın gerçekleştirilmesi ve halkın da planlanacak bir katılım ağına dahil edilmesini son derece önemlidir. Tez çalışmasının sonuç kısmında Kandilli'nin sürdürülebilir mirası için sürdürülebilir koruma önerileri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: sürdürülebilir koruma, kentsel koruma, kentsel bellek, miras değerleri , Kandilli