19.yy’dan günümüze modern imar uygulamalarının tarihi kentsel doku üzerindeki olumsuz etkileri: Meclis-i Mebusan Caddesi aksı ve yakın çevresi örneği

Abstract

"Koruma, Rönesans'tan başlayan hümanist düşüncenin ürünüdür. Söz konusu olan, önceki nesillerin yapıtlarını, ürünlerini görerek insanlığın evrimini anlamak, zaman içinde nerede olduğumuzu kavramaktır."(Yerasimos, 1991) İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra tarihi şehirleri koruma isteği daha büyük bir önem kazanmıştır. Koruma olgusu ve gerçeği günümüz dünyasının en temel meselesi haline gelmiştir. Modernleşmenin farklı boyutlarından olan büyüme-gelişme ve eskiyi yenileştirmenin tarihi şehirler üzerinde çok yıkıcı etkileri söz konusudur. Modernleşme kaynaklı mekânsal ve fikirsel eylemler, şehirleri bir şantiye alanına çevirmektedir. İnsanların küresel ve yerel aidiyet unsuru olan kültür mirası öğelerinin başında gelen insan yerleşmeleri ile bunları oluşturan fiziksel unsurlar, aşırı göç ve merkezlerdeki aşırı yığılmanın getirdiği talep fazlası nedeniyle yok olmakta veya yok olmakla karşı karşıya kalmaktadır. 1945 sonrası devlet ölçeğinde kurumsallaşan koruma olgusu, 1990 sonrası dar alanda ihtisaslaşan kurullar haline gelmiştir. Bu kurullar koruyarak kullanma ilkeleri ışığında tedbirler, yaklaşımlar ve standartlar ortaya koymuştur. Kültürel mirası koruma, kamu yararı ve milli servet bağlamında ele alarak koruyan, korumaya çalışan devletin yanı sıra sivil alanda da koruma bilincini geliştiren eylemler ve örgütlenmelerin gün geçtikçe arttığı söylenebilir. AB süreci çerçevesinde yapılan ve yapılmakta olan yasal ve kurumsal tedbirler koruma kültürünü daha da geliştirmektedir. Fakat tüm olumlu gelişmelerin yanı sıra korunması gerekli yapılar ve alanlar hala tehdit altında ve yoğun yıkım baskısı altındadır. Devletin ve şehirlilerin mutlak surette hem kanunen hem de vicdanen korumakla yükümlü olduğu bu yapıların ihmalkârlık sonucunda maruz kaldığı yıkım, bu çalışmada sayısal, görsel ve kavramsal anlamda birlikte ele alınarak, vaziyetin ne kadar ciddi olduğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak seçilen Meclis-i Mebusan Caddesi ve Karaköy uzantısı olan Kemeraltı Caddesi şehrin tarihi modern gelişme aksı kabulünden yola çıkılarak tez konusu iddianın gerçekliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Beyoğlu, Galata, Şehirsel Hafıza, Koruma, Kültür Mirası, Meclis-i Mebusan Caddesi, Tarihi Şehir, Envanter.