Matbaanın bulunuşundan bu yana batıda ve 1970 sonrası Türkiye’de grafik tasarımda tipografik dil

Abstract

Bu tez çalışmasının birinci bölümünde, batıda matbaanın bulunuşundan itibaren tipografinin geçirdiği değişim ve ilerlemeler incelenmiş; bu tarihten günümüze değin, grafik tasarımda tipografik dilin genel yapısal özellikleri açıklanmaya çalışılmıştır. Matbaanın getirdiği, metnin “çoğaltılabilme” imkanlarının ortaya çıkardığı ve bu tarihten başlayarak sürekli bir değişim içerisinde olan tipografinin, modernleşme, Endüstri Devrimi, çağ dönümü, Modernizm ve Postmodernizm dönemlerinin her birinde, döneminin özellikleri doğrultusunda şekillenen yapısal özellikleri; tipografinin grafik tasarımın içerisinde bir “dil” olarak varlığı göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Tez çalışmasının ikinci aşamasını oluşturan Türkiye grafik tasarımında tipografik dilin incelenmesi ise, ülkede grafik tasarımın gerçek anlamda varlığını hazırlayan koşulların oluştuğu 1970’lerden itibaren ele alınmıştır. Bu incelemenin ilgi alanını, bu dönemden itibaren üretim yapmış ve yapmakta olan Türkiye’li grafik tasarımcıların yenilikçi üretimleri oluşturur. Türkiye grafik tasarımında tipografik dilin gelişimi bütünüyle batıya bağlı bulunduğundan, incelenen yapı, batı ekseninde ele alınmıştır. Faydalanılan kitap, süreli yayın vb. yanında, Türkiye’li grafik tasarımcılar ile konu ile ilgili röportajlar yapılarak hazırlanan bu çalışmanın sonucunda, günümüzde batıda tipografik dilin yeni teknolojiler ve buna bağlı değişen okuma eyleminin yapısına paralel olarak “imgeleşme” eğilimi gösterdiği; Türkiye’de ise geçmişi uzak bir tarihe dayanmamakla birlikte, grafik tasarımda tipografik dilin özellikle artan iletişim olanakları ile doğru orantılı olarak gelişerek, dünya ile eşzamanlı bir yapıya ulaştığı gözlemlenmiştir.