Üsküdar'da Yazmacı Turnayan Ailesi ve İlk Serigrafi Atölyesinin Kuruluşu

Abstract

Türk kültürünün geleneksel sanatlarından biri olan yazmacılık, kalem diye tabir edilen fırça, kalıp veya her ikisinin birlikte kullanılması ile, çeşitli dokumaları süsleme sanatıdır. Yazmacılık tarihi incelendiğinde, İstanbul ' un çeşitli semtlerinde bulunan atölyelerde üretilmiş yazmaların ayrı bir yeri ve önemi olduğu açıkça görülmektedir. Yazmacılığın yoğun olarak yapıldığı İstanbul semtlerinden birisi de Üsküdar'dır. Burada üretilen yazmalar, gerek motiflerindeki bazı farklılıklar ve gerekse kaliteleri ile diğer yazmalardan ayrılarak, "Üsküdar Yazmaları" adı ile literatürde geniş bir yer almıştır. Bu çalışmada, kuşaklar boyunca Üsküdar'da yaşamış olan İstanbullu "Turnayan" ailesinden bahsedilerek, onların kalem işi yazmalar ile başlayıp, kalıp-kalem yazmalar ile devam eden yazmacılık serüveni aktarılmıştır. Ayrıca Garbiz Turnayan tarafından yapılan serigrafi denemelerinden bahsedilmiş ve İstanbul Anadolu Yakası'nın ilk serigrafi baskı atölyesinin tanıtımı yapılmıştır. Bu çalışmada, Üsküdar'da yazmacılığın gelişimi ve tarihçesi hakkında literatürde yer almayan bilgilerin kayıt altına alınması amaçlanmıştır. Bunu gerçekleştirmek için literatür taraması yapılarak çalışmanın bilin1sel bir tabana oturtulması sağlanmış ve alan araştırması, kaynak kişi görüşmesi, yerinde gözlem teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca fotoğraflar ile belgelenmiştir.